Opłaty na rzecz KNF po nowelizacji: co muszą sprawdzić instytucje płatnicze i emitenci pi…

Nowelizacja dotycząca opłat na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego obejmuje także ustawę o usługach płatniczych. Dla podmiotów rynku płatniczego najważniejsze nie jest jednak samo hasło „zmiana opłat”, lecz ustalenie, czy chodzi o bieżącą wpłatę na koszty nadzoru, opłatę za konkretną czynność KNF czy obowiązek dołączenia dowodu zapłaty do wniosku — oraz czy obowiązujące rozporządzenie obejmuje dany typ instytucji.

Kontekst: nowelizacja jest szersza niż rynek płatniczy

Ustawa z 17 lipca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z opłatami uiszczanymi na rzecz KNF została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 11 sierpnia 2026 r. Jej nazwa wskazuje na wspólny temat: opłaty wpłacane do KNF. Regulacja nie ogranicza się przy tym do usług płatniczych — zmienia również przepisy dotyczące m.in. giełd towarowych, funduszy inwestycyjnych, obrotu instrumentami finansowymi, oferty publicznej i finansowania społecznościowego.

W przypisie do ustawy ustawodawca wprost wymienia ustawę z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych jako jeden ze zmienianych aktów. To ważny sygnał dla krajowych instytucji płatniczych oraz podmiotów działających w obszarze pieniądza elektronicznego. Samo wymienienie ustawy o usługach płatniczych nie przesądza jednak jeszcze, które konkretnie obowiązki danego podmiotu ulegają zmianie.

Punkt wyjścia stanowi ustawa nowelizująca z 17 lipca 2026 r.. W dostępnej treści potwierdzono jej zakres ustawowy, lecz nie przytoczono pełnego brzmienia przepisów zmieniających ustawę o usługach płatniczych ani przepisu o wejściu w życie. Dlatego nie można na tej podstawie rzetelnie wskazać ani daty rozpoczęcia stosowania zmian w części płatniczej, ani przypisać nowych stawek konkretnym kategoriom instytucji.

To nie jest detal techniczny. Przy opłatach regulacyjnych data wejścia w życie oraz przepisy przejściowe (czyli reguły dla spraw już rozpoczętych lub okresów rozliczeniowych będących w toku) decydują o tym, czy podmiot ma zastosować stare czy nowe zasady.

Co dokładnie regulują obecne przepisy dla krajowych instytucji płatniczych

Najpełniej opisanym w dostępnych aktach mechanizmem jest system dotyczący krajowych instytucji płatniczych. Reguluje go rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 23 kwietnia 2020 r., wydane na podstawie art. 115 ustawy o usługach płatniczych.

Rozporządzenie rozdziela dwa rodzaje ciężarów finansowych:

wpłaty na pokrycie kosztów nadzoru — roczne wpłaty związane z finansowaniem nadzoru nad instytucjami płatniczymi;
opłaty za czynności KNF — należności związane z konkretnym postępowaniem, np. wydaniem lub zmianą zezwolenia oraz wpisem do rejestru.

Zakres aktu został wyrażony bardzo precyzyjnie w § 1. Przepis mówi:

„Rozporządzenie określa:

terminy uiszczania, wysokość i sposób obliczania wpłat wnoszonych przez krajowe instytucje płatnicze na pokrycie kosztów nadzoru nad instytucjami płatniczymi, zwanych dalej „kosztami nadzoru””

— § 1 pkt 1 rozporządzenia z 23 kwietnia 2020 r.

W prostych słowach: nie jest to opłata za pojedynczą decyzję KNF. Jest to udział krajowej instytucji płatniczej w kosztach funkcjonowania nadzoru nad tym sektorem.

Ten sam § 1 obejmuje także opłaty za działania proceduralne KNF, czyli czynności podejmowane na wniosek podmiotu:

„wysokość, sposób i terminy uiszczania przez krajowe instytucje płatnicze opłat za:
a) wydanie oraz zmianę zezwolenia, o którym mowa w art. 60 ust. 1 ustawy (…)
b) dokonanie wpisu do rejestru”

— § 1 pkt 3 rozporządzenia z 23 kwietnia 2020 r.

Warto zauważyć zastrzeżenie dotyczące zmiany zezwolenia: rozporządzenie wyłącza zmianę polegającą wyłącznie na ograniczeniu rodzaju usług płatniczych, do których świadczenia instytucja jest uprawniona. Nie każda zmiana zakresu działalności oznacza więc automatycznie obowiązek uiszczenia opłaty wskazanej w tym przepisie.

Podstawa naliczania wpłaty: nie przychód, lecz ustawowa kwota

§ 2 ust. 1 rozporządzenia przewiduje, że roczna należna wpłata jest obliczana według wzoru. Jej podstawą jest kwota, o której mowa w art. 76 ust. 4 pkt 2 ustawy o usługach płatniczych, ustalona na koniec poprzedniego roku kalendarzowego albo — gdy rok obrotowy instytucji nie pokrywa się z kalendarzowym — na koniec roku obrotowego zakończonego w poprzednim roku kalendarzowym.

Przepis ujmuje to następująco:

„Wysokość należnej wpłaty wnoszonej przez krajową instytucję płatniczą na pokrycie kosztów nadzoru za dany rok kalendarzowy, zwanej dalej „należną wpłatą”, oblicza się według wzoru”

— § 2 ust. 1 rozporządzenia z 23 kwietnia 2020 r.

Wzór mnoży indywidualną kwotę ustaloną przez instytucję przez stawkę właściwą dla danego roku. Stawka z kolei wynika z relacji kosztów nadzoru do sumy odpowiednich kwot wykazanych przez wszystkie krajowe instytucje płatnicze.

To system proporcjonalny: instytucja nie zna swojej końcowej wpłaty wyłącznie na podstawie własnych danych. Znaczenie mają też łączne dane sektora i koszty nadzoru przewidziane dla danego roku.

Ustawodawca przewidział jednak bezpiecznik. Stawka nie może przekroczyć 1%:

„Jeżeli wysokość stawki obliczona zgodnie z ust. 3 oraz § 4 ust. 2 przekracza 1%, odpowiednio do ustalenia i rozliczenia należnej wpłaty przyjmuje się stawkę w wysokości 1%.”

— § 2 ust. 6 rozporządzenia z 23 kwietnia 2020 r.

Oznacza to, że nawet gdy obliczenie według mechanizmu ustawowego dałoby wyższy wynik, do wyliczenia i rozliczenia wpłaty należy przyjąć maksymalnie 1%.

Jak czytać nowelizację razem z rozporządzeniem

Najbezpieczniejsza kolejność analizy jest następująca.

Po pierwsze, należy ustalić brzmienie przepisów ustawy o usługach płatniczych po nowelizacji z 17 lipca 2026 r. To ustawa wyznacza podstawowy obowiązek oraz granice, w których można regulować opłaty rozporządzeniem.

Po drugie, trzeba skonfrontować je z rozporządzeniem z 2020 r. Rozporządzenie jest aktem wykonawczym, czyli aktem wydanym na podstawie ustawy i służącym doprecyzowaniu jej wykonania. Nie należy zakładać, że każda zmiana ustawowa automatycznie oznacza zmianę mechanizmu z rozporządzenia. Może tak być, ale wymaga to sprawdzenia konkretnych przepisów zmieniających i ewentualnego aktu wykonawczego.

Po trzecie, konieczne jest rozróżnienie statusu podmiotu. Dostępne rozporządzenie konsekwentnie posługuje się określeniem „krajowe instytucje płatnicze”. Nie daje więc podstaw do automatycznego rozciągnięcia opisanych w nim reguł na instytucje pieniądza elektronicznego. W przypadku emitenta pieniądza elektronicznego trzeba odrębnie ustalić, czy i w jakim akcie wskazano jego obowiązek wpłat lub opłat.

Jak to działa w praktyce

Krajowa instytucja płatnicza, która planuje zmianę zezwolenia, powinna prowadzić dwa równoległe procesy kontrolne. Pierwszy dotyczy postępowania przed KNF: czy zmiana wymaga opłaty, a jeżeli tak — kiedy i w jakiej wysokości ją zapłacić. Drugi dotyczy rocznej wpłaty nadzorczej: czy dane przekazane w sprawozdaniu finansowym są kompletne i zgodne z metodą przyjętą w art. 76 ust. 4 pkt 2 ustawy.

Błąd w drugim procesie może wpływać na samą podstawę obliczenia rocznej wpłaty, nawet jeśli instytucja w danym roku nie składa żadnego wniosku o zmianę zezwolenia.

Na co uważać

Pierwsze ryzyko to utożsamianie wszystkich należności na rzecz KNF. Opłata za zezwolenie lub wpis jest czym innym niż coroczna wpłata na koszty nadzoru. Mają one inne funkcje i mogą być uruchamiane przez inne zdarzenia.

Drugie ryzyko dotyczy danych sprawozdawczych. Z § 2 ust. 3–5 rozporządzenia wynika, że stawka zależy od danych przekazywanych KNF w ramach rocznego sprawozdania finansowego. Komisja wykorzystuje dane, które posiada 15 października danego roku, a Przewodniczący KNF ma ogłosić stosowne informacje do 31 października.

Trzecie ryzyko to pomijanie ogłoszeń KNF. Historyczne komunikaty pokazują, że KNF publikuje zarówno wysokość kosztów nadzoru, jak i sumę opłat wpłaconych przez sektor oraz maksymalną należność sektora. Przykładowo w komunikacie za 2017 r. wskazano koszty nadzoru w wysokości 3 961 553 zł oraz maksymalną kwotę należną od wszystkich krajowych instytucji płatniczych w wysokości 9 205 858 zł (komunikat z 20 sierpnia 2018 r.).

Co to oznacza w praktyce

Rozdziel w ewidencji finansowej wpłaty nadzorcze i opłaty proceduralne. Nie są to te same należności ani ten sam moment powstania obowiązku.
Zweryfikuj status regulacyjny podmiotu. Rozporządzenie z 2020 r. wyraźnie dotyczy krajowych instytucji płatniczych; jego stosowania do instytucji pieniądza elektronicznego nie wolno domniemywać.
Zabezpiecz jakość danych rocznych. Dane przekazywane KNF w ramach sprawozdania finansowego mają znaczenie dla kalkulacji stawki i wpłaty.
Wprowadź kontrolę terminów KNF. Monitoruj komunikaty publikowane do 31 października oraz terminy wynikające z aktualnego rozporządzenia i przepisów przejściowych nowelizacji.
Przed zastosowaniem zmian potwierdź datę wejścia w życie. W dostępnej treści ustawy nowelizującej nie przytoczono przepisu końcowego określającego ten moment; nie można go zastępować domysłem opartym na dacie ogłoszenia.

Opłaty na rzecz KNF po nowelizacji: co muszą sprawdzić instytucje płatnicze i emitenci pieniądza elektronicznego