Nowe wyjątki od wakacyjnych zakazów ruchu: wojsko, przewóz sprzętu i pojazdy szkoleniowe

Od 21 sierpnia 2026 r. zmienił się katalog pojazdów wyłączonych spod okresowych ograniczeń i zakazów ruchu na drogach. Dla przewoźników najważniejsze są trzy nowe grupy wyjątków: transporty wojskowe obcych sił zbrojnych, cywilne przewozy sprzętu wojskowego oraz określone przejazdy szkoleniowe i egzaminacyjne. Warto sprawdzić, czy harmonogram, dokumenty przewozowe i procedury dyspozytorskie pozwalają właściwie skorzystać z nowych zasad.

Skąd wzięła się zmiana

Okresowe ograniczenia ruchu nie są zakazem dotyczącym wszystkich pojazdów. Ich podstawa znajduje się w art. 10 ust. 11 Prawa o ruchu drogowym. Przepis pozwala ministrowi właściwemu do spraw transportu wprowadzać czasowe ograniczenia albo zakazy ruchu określonych pojazdów, zwłaszcza aby chronić drogi i poprawiać bezpieczeństwo w okresach wzmożonego ruchu samochodów osobowych.

Jak przypomniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnym wyroku z 30 stycznia 2026 r., podstawowe rozporządzenie obejmuje przede wszystkim cięższy transport drogowy:

„Określa ono okresowe ograniczenia oraz zakaz ruchu pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, z wyłączeniem autobusów (§ 1).”

— wyrok WSA w Łodzi, III SA/Łd 805/25

Dopuszczalna masa całkowita to maksymalna masa pojazdu razem z ładunkiem, wskazana w dokumentach pojazdu. Jeżeli przekracza 12 ton, a pojazd nie jest autobusem, co do zasady należy brać pod uwagę ograniczenia z rozporządzenia.

Zakazy działają na obszarze całego kraju w terminach określonych w § 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 31 lipca 2007 r. W materiale źródłowym wskazano m.in. ograniczenie przypadające 15 sierpnia, w święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Obok samych terminów § 3 zawiera jednak katalog wyjątków, czyli sytuacji, w których zakaz z § 2 nie obowiązuje.

Nowelizację wprowadziło rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 17 sierpnia 2026 r., Dz.U. poz. 1110, ogłoszone 20 sierpnia 2026 r. Ponieważ § 2 nowelizacji przewiduje wejście w życie „z dniem następującym po dniu ogłoszenia”, nowe reguły obowiązują od 21 sierpnia 2026 r.

Co dokładnie zmieniono w § 3 rozporządzenia

Zmiana jest krótka, ale praktycznie istotna: w § 3 ust. 1 rozporządzenia dopisano punkty 7–9. Są to nowe wyłączenia spod zakazów ustanowionych w § 2. Nie zmieniono więc samego zakresu masowego zakazu ani jego terminów wskazanych w rozporządzeniu; rozszerzono jedynie listę pojazdów, które mogą poruszać się mimo zakazu.

Pierwszy nowy wyjątek dotyczy pojazdów obcych sił zbrojnych. Przepis wymaga jednocześnie dwóch elementów: pojazd musi należeć do obcych sił zbrojnych, a te siły muszą uzyskać zgodę na pobyt i przemieszczanie się po terytorium Polski. Dodatkowo pojazd ma przewozić sprzęt wojskowy.

Brzmienie nowego § 3 ust. 1 pkt 7 jest następujące:

„pojazdów należących do obcych sił zbrojnych, które uzyskały zgodę na pobyt i przemieszczenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przewożących sprzęt wojskowy;”

— § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 17 sierpnia 2026 r., dodany § 3 ust. 1 pkt 7

W prostych słowach: nie wystarczy, że przewóz ma związek z wojskiem albo że pojazd jedzie z zagranicy. Wyłączenie przewidziano dla pojazdu należącego do obcych sił zbrojnych, przy spełnieniu warunku dotyczącego zgody na pobyt i przemieszczanie się oraz przy przewozie sprzętu wojskowego.

Drugi wyjątek obejmuje transport cywilny realizowany na rzecz polskich albo obcych sił zbrojnych. Ustawodawca nie ograniczył go do jednego rodzaju umowy; posłużył się pojęciem „tytułów prawnych”, czyli podstaw prawnych uprawniających do wykonywania przewozu na rzecz wskazanych sił zbrojnych.

„pojazdów cywilnych realizujących przewóz sprzętu wojskowego na podstawie tytułów prawnych na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej lub obcych sił zbrojnych;”

— § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 17 sierpnia 2026 r., dodany § 3 ust. 1 pkt 8

To wyłączenie ma znaczenie bezpośrednio dla firm transportowych. Obejmuje bowiem nie tylko pojazdy wojskowe, ale też pojazdy cywilne, które wykonują przewóz sprzętu wojskowego na podstawie odpowiedniego uprawnienia lub stosunku prawnego na rzecz Sił Zbrojnych RP albo obcych sił zbrojnych.

Trzeci nowy wyjątek dotyczy pojazdów używanych do nauki jazdy oraz przeprowadzania państwowego egzaminu. Nie jest to jednak zwolnienie dla każdego pojazdu oznaczonego jako szkoleniowy. Przepis stawia warunek: podczas wykonywania tych czynności pojazd nie może być wykorzystywany do handlowego przewozu drogowego rzeczy, czyli odpłatnego przewozu ładunków w działalności gospodarczej.

„pojazdów wykorzystywanych do: a) nauki jazdy osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami lub o świadectwo kwalifikacji zawodowej, b) przeprowadzania państwowego egzaminu dla osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami – pod warunkiem że pojazdy te nie są wykorzystywane do handlowego przewozu drogowego rzeczy podczas wykonywania tych czynności.”

— § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 17 sierpnia 2026 r., dodany § 3 ust. 1 pkt 9

Praktyczne konsekwencje dla transportu i logistyki

Najważniejszy skutek jest prosty: przewóz sprzętu wojskowego wykonywany przez cywilnego przewoźnika może obecnie korzystać z ustawowego wyłączenia od okresowych zakazów, o ile spełnia dokładnie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 8. Nie jest to ogólne zwolnienie dla firmy współpracującej z sektorem obronnym. Liczy się konkretny przejazd, jego przedmiot — sprzęt wojskowy — oraz podstawa prawna realizacji transportu na rzecz właściwych sił zbrojnych.

Jak to działa w praktyce? Firma logistyczna planuje przejazd pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej ponad 12 ton w czasie objętym zakazem. Jeżeli pojazd wiezie sprzęt wojskowy na rzecz Sił Zbrojnych RP na podstawie tytułu prawnego, może zostać objęty nowym wyjątkiem. Jeżeli natomiast ten sam pojazd przewozi zwykły ładunek handlowy, wyjątek z pkt 8 nie wynika tylko z tego, że przewoźnik ma także kontrakty wojskowe.

Nowelizacja ma też znaczenie dla ośrodków szkolenia kierowców oraz podmiotów organizujących państwowe egzaminy. Przy planowaniu zajęć lub egzaminów w okresach zakazu trzeba odróżnić rzeczywiste użycie pojazdu do nauki albo egzaminu od jego zwykłego wykorzystania w odpłatnym transporcie towarów. Warunek zapisany w pkt 9 odnosi się właśnie do wykorzystania pojazdu „podczas wykonywania tych czynności”.

Nie zmienia się przy tym znaczenie dokumentacji przewozowej. Wyrok WSA w Łodzi pokazuje, jak rygorystycznie oceniane może być powoływanie się na wyjątek. Sąd analizował wyjątek dla pojazdu powracającego z zagranicy w celu zakończenia przewozu w Polsce i uznał, że decyduje rzeczywista, udokumentowana trasa oraz miejsce zakończenia przewozu.

„W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania wyjątku określonego w § 3 pkt 5 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach, bowiem przewóz nie zakończył się w Polsce.”

— wyrok WSA w Łodzi, III SA/Łd 805/25

Wniosek jest uniwersalny: wyjątek od zakazu nie powinien być traktowany jako hasło wpisane do zlecenia. Trzeba umieć wykazać, że faktycznie zachodzą wszystkie jego warunki.

Na co uważać przy planowaniu przejazdu

Po pierwsze, nowe przepisy nie obejmują każdego transportu wojskowego w potocznym rozumieniu. Punkt 7 dotyczy konkretnie pojazdów należących do obcych sił zbrojnych, a pkt 8 — pojazdów cywilnych przewożących sprzęt wojskowy na wskazanej podstawie prawnej. W obu przypadkach kluczowy jest przedmiot przewozu i jego związek z określonym podmiotem.

Po drugie, z § 3 ust. 1 pkt 9 nie wynika prawo do wykonywania zwykłego przewozu rzeczy pod pozorem szkolenia. Użycie pojazdu do nauki jazdy lub egzaminu jest objęte wyjątkiem tylko wtedy, gdy podczas tych czynności nie jest on wykorzystywany do handlowego przewozu drogowego rzeczy.

Po trzecie, trzeba odróżnić wyjątek od zakazu od braku zakazu. Najpierw należy ustalić, czy dany pojazd należy do kategorii objętej rozporządzeniem — pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej ponad 12 ton, z wyłączeniem autobusów — a potem, czy przejazd przypada na termin zakazu z § 2. Dopiero w kolejnym kroku ocenia się zastosowanie wyjątku z § 3.

Po czwarte, naruszenie zakazu może mieć konsekwencje także dla osoby zarządzającej transportem, czyli osoby odpowiedzialnej w przedsiębiorstwie za organizowanie operacji transportowych i nadzór nad ich zgodnością z przepisami. WSA w Łodzi wskazał, że za wykonywanie przewozu w czasie obowiązywania ograniczenia lub zakazu załącznik nr 4 do ustawy o transporcie drogowym przewiduje karę 1000 zł.

Co to oznacza w praktyce

Zaktualizuj systemy planowania tras o trzy nowe wyjątki z § 3 ust. 1 pkt 7–9, obowiązujące od 21 sierpnia 2026 r.
Przy przewozach sprzętu wojskowego sprawdzaj dokumenty przed wyjazdem: co jest przewożone, na czyją rzecz oraz z jakiego tytułu prawnego realizowany jest transport.
Nie kwalifikuj automatycznie wszystkich przejazdów dla sektora obronnego jako wyłączonych z zakazu. Nowy pkt 8 wymaga cywilnego przewozu sprzętu wojskowego na rzecz Sił Zbrojnych RP albo obcych sił zbrojnych.
Rozdziel procedury szkoleniowe od transportu handlowego. Pojazd używany do nauki lub egzaminu nie może podczas tych czynności realizować handlowego przewozu rzeczy.
Zadbaj o spójność zlecenia, listu przewozowego i faktycznej trasy. W razie kontroli wyjątek trzeba wykazać konkretnymi okolicznościami przewozu, a nie samym ogólnym opisem zlecenia.