Podatek od towarów i usług w zakresie braku podlegania opod… — 0112-KDIL1-1.4012.464.2026.2.MG

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 maja 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 22 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie braku podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Uzupełnił go Pan pismem, które wpłynęło do mnie 17 czerwca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest radcą prawnym, prowadzi działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG pod nazwą Kancelaria Radcy Prawnego A kod działalności: 69.10.Z Działalność prawnicza.

Wnioskodawca zawarł umowę ze Stowarzyszeniem X o świadczenie łącznie ok. (...) h miesięcznie nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie Powiatu (...).

W umowie jest wskazane, że Wnioskodawca zobowiązuje się do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zorganizowanego przez Stowarzyszenie Punktu Świadczenia Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, zgodnie z przepisami ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, o nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, zwanej: ustawą oraz aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie.

Wnioskodawca oświadczył w umowie, że jest osobą uprawnioną, zgodnie z przepisami ustawy, do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Przedmiotem umowy są wykonywane (tzw. dyżury) w lokalu wskazanym przez Stowarzyszenie oraz w dniach ustalonych przez strony umowy. Kalkulacja i kwota wynagrodzenia jest ustalona jako iloczyn godzin lub dni świadczonej pomocy pomnożonej przez stawkę ustaloną pomiędzy stronami.

Lokal do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej jest każdorazowo wyposażony w komputer, urządzenie wielofunkcyjne, biurko, szafkę na klucz, dwa krzesła. Lokal może być wykorzystywany wyłącznie dla celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a Zleceniobiorca ma obowiązek przestrzegać przepisów przeciwpożarowych, BHP oraz Ochrony Danych Osobowych, które to zasady określa Powiat udostępniający lokal na mocy umowy Stowarzyszenia z Powiatem.

Nieodpłatna pomoc obejmuje czynności wskazane w art. 3 ust. 1 ustawy o NPP.

Wnioskodawca ma obowiązek odmówić udzielenia pomocy w przypadku konfliktu interesów, bądź gdyby udzielenie pomocy wiązało się z naruszeniem zasad etyki radcy prawnego i wskazać inne punkty na terenie danego Powiatu.

Jako radca prawny Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku VAT.

Wynagrodzenie otrzymane od Stowarzyszenia stanowi przychód.

Wnioskodawca ponosi wydatki dojazdu do Punktu Nieodpłatnych Porad Prawnych.

Wynagrodzenie Wnioskodawcy jest wynikiem ilości dyżurów wykonanych w danym miesiącu. Samo wynagrodzenie ustalone od jednego dyżuru (każdy dyżur trwa (...) h) jest w stałej stawce określonej pomiędzy stronami przy zawarciu umowy. W tym znaczeniu Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość przyznanego Mu wynagrodzenia. Wynagrodzenie płatne jest ryczałtem, z dołu, w terminie ustalonym w umowie.

Za czynności wykonywane w ramach umowy Wnioskodawca nie ponosi ryzyka gospodarczego, ani ekonomicznego. Ponosi je dane Stowarzyszenie lub Powiat (...), z którym Stowarzyszenie zawarło umowę o organizacji punku nieodpłatnych porad prawnych – zarówno w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych.

Wnioskodawca nie może przyjmować od osób uprawnionych żadnych korzyści materialnych za udzielenie świadczeń. W punkcie nie używa swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów przed sądem. Nie wykonuje zatem typowych czynności, które wykonuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Nieodpłatna pomoc prawna nie polega na wyrażaniu oświadczeń w imieniu i na rzecz Stowarzyszenia, ani w imieniu osoby udzielającej porad (tu: Wnioskodawcy).

Nieodpłatna pomoc prawna udzielana przez Zleceniobiorcę obejmuje:

poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osoba uprawnioną” o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym lub
wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania Jej problemu prawnego, lub sporządzenie projektu pisma w sprawie, o której mowa w pkt 1) i 2), z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym lub
sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Nieodpłatna pomoc prawna polega na informowaniu i edukowaniu petentów (po zapoznaniu się z ich stanem faktycznym) o ich prawach, obowiązkach, i pomocy przy (tu trzeba podkreślić) sporządzaniu projektów pism.

Za czynności wykonywane w ramach umowy Wnioskodawca nie ponosi żadnego ryzyka gospodarczego, ani ekonomicznego. Wnioskodawca udzielając porady nie jest za nią odpowiedzialny, ponieważ nie udziela jej na podstawie ustawy o radcach prawnych. OC zawodowe nie obejmuje porad w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej. Umowa nie nakłada na Wnioskodawcę odpowiedzialności za udzielone porady. Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nie zawiera postanowień o odpowiedzialności. Porada polega jedynie na przekazaniu informacji, wobec czego trudno tutaj mówić o jakiejkolwiek odpowiedzialności.

Wynagrodzenie, które Wnioskodawca otrzymuje od Stowarzyszenia za wykonywane usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nie stanowi przychodu, o którym mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024. poz. 226 ze zm.).

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

Na pytanie o treści „Na podstawie jakiego rodzaju umowy i regulowanej jakimi przepisami będzie Pan świadczyć usługę nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa we wniosku?”, wskazał Pan, że: „Nieodpłatna pomoc prawna świadczona jest na podstawie umowy zlecenia regulowanej przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej oraz ustawy Kodeks cywilny”.
Na pytanie o treści „Czy zakres zadań, które będą wykonane przez Pana na podstawie zawartej umowy ze Stowarzyszeniem będzie pokrywał się z zakresem i przedmiotem prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej? Jeśli nie, proszę wyjaśnić, co odróżnia prowadzoną przez Pana działalność gospodarczą od zadań, które będzie Pan wykonywał na podstawie ww. umowy?”, wskazał Pan, że: „Zakres wykonywanych czynności przy udzielaniu porad z tytułu nieodpłatnej pomocy prawnej reguluje ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej w sytuacji gdy zakres prowadzonej działalności gospodarczej jest dużo szerszy i wynika z ustawy o radcach prawnych. W ramach świadczenia nieodpłatnych porad prawnych Wnioskodawca zobowiązany jest do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zorganizowanego przez Powiat Punktu Świadczenia Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, zgodnie z przepisami ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, o nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Świadczenie pomocy (tzw. dyżury) odbywają się w lokalu wskazanym przez Stowarzyszenie współpracujące w tym zakresie z danym Powiatem oraz w dniach ustalonych przez strony umowy. W przeciwieństwie do prowadzonej działalności gospodarczej w przypadku udzielania nieodpłatnych porad prawnych lokal do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej jest zapewniany przez Stowarzyszenie współpracujące w tym zakresie z danym Powiatem, wskazany lokal zaś każdorazowo wyposażony jest w komputer, urządzenie wielofunkcyjne, biurko, szafkę na klucz, dwa krzesła. Opisywany lokal może być wykorzystywany wyłącznie dla celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a Zleceniobiorca (Wnioskodawca) ma obowiązek przestrzegać przepisów przeciwpożarowych, BHP oraz Ochrony Danych Osobowych. Za czynności wykonywane w ramach umowy Wnioskodawca nie ponosi ryzyka gospodarczego, ani ekonomicznego. Ponosi je dane Stowarzyszenie współpracujące w tym zakresie z danym Powiatem – zarówno w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych. Wnioskodawca nie może przyjmować od osób uprawnionych żadnych korzyści materialnych za udzielenie świadczeń. W punkcie nie używa swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów przed sądem. Nie wykonuje zatem typowych czynności, które wykonuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nieodpłatna pomoc prawna nie polega na wyrażaniu oświadczeń w imieniu i na rzecz Stowarzyszenia, ani w imieniu osoby udzielającej porad (tu: Wnioskodawcy). Nieodpłatna pomoc prawna udzielana przez Zleceniobiorcę obejmuje wyłącznie czynności wskazane w art. 3 ust 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, tj.:

poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osoba uprawnioną” o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym lub
wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub sporządzenie projektu pisma w sprawie, o których mowa w pkt 1) i 2), z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym lub
sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.
nieodpłatna pomoc prawna polega na informowaniu i edukowaniu petentów (po zapoznaniu się z ich stanem faktycznym) o ich prawach, obowiązkach, i pomocy przy (tu trzeba podkreślić) projektach pism.

Na pytanie o treści „W czyim imieniu i na czyją rzecz będzie świadczył Pan usługę nieodpłatnej pomocy prawnej, która jest przedmiotem złożonego wniosku?”, wskazał Pan, że: „Zgodnie z zapisami art. 4 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej: Nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, w tym osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającą innych osób w ciągu ostatniego roku. Pomoc taka jest świadczona w imieniu Stowarzyszenia, które zawarło umowę o prowadzenie punktu nieodpłatnych porad z danym Powiatem. W punkcie nieodpłatnych porad prawnych Wnioskodawca nie używa swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów przed sądem”.
Na pytanie o treści „Czy w związku z wykonywanymi czynnościami w ramach zawartej umowy będzie dysponował Pan niezależnością i samodzielnością w działaniu pozwalającą na uznanie, że działa Pan jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność gospodarczą? Jeżeli tak, proszę szczegółowo opisać, w czym będzie przejawiać się samodzielność i niezależność w Pana działaniu?”, wskazał Pan, że: „Wnioskodawca dysponuje niezależnością i samodzielnością jedynie w zakresie treści udzielanych porad prawnych w tym bowiem zakresie ogranicza Go jedynie polskie prawo, gdyż w zgodzie z nim musi udzielać nieodpłatnych porad prawnych. W pozostałym zakresie, tj. miejsca udzielania porad, czasu ich udzielania oraz osób uprawnionych do korzystania z porad prawnych Wnioskodawca jest związany ustaleniami bądź zleceniem pochodzącym od Stowarzyszenia współpracującego w tym zakresie z danym Powiatem. Wnioskodawca nie ma wpływu na ilość osób korzystających w czasie jego dyżuru z nieodpłatnych porad prawnych, gdyż umawianiem petentów zajmuje się każdorazowo Powiat prowadzący obsługę administracyjną punktu nieodpłatnych porad prawnych”.
Na pytanie o treści „Czy wynagrodzenie otrzymywane przez Pana od Stowarzyszenia za wykonywaną usługę nieodpłatnej pomocy prawnej, będącej przedmiotem wniosku, stanowi przychód, o którym mowa w przepisach art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592)? (…)”, wskazał Pan, że: „Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”.

Pytanie

Czy Wnioskodawca, zawierając umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej ze Stowarzyszeniem, której przedmiotem jest świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w oparciu o ustawę z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej jest obowiązany do odprowadzania podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia?

Pana stanowisko w sprawie

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartej ze Stowarzyszeniem umowy na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT).

Kluczowym w tym zakresie jest art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku VAT, który stanowi, jakich czynności nie uznaje się za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą.

Aby odpłatne świadczenie usług było opodatkowane VAT-em, muszą one być świadczone w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnika, który w związku z ich wykonaniem, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.

Działalnością gospodarczą podatnika jest działalność prawnicza, klasyfikowana wg kodu PKD 69.10.Z. Działalność ta obejmuje, m.in. doradztwo prawne, przygotowywanie dokumentów prawnych: umów, statutów, porozumień, testamentów oraz reprezentowanie jednej strony przeciwko drugiej przed sądem.

Aby zatem świadczone na rzecz Stowarzyszenia, usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, były opodatkowane VAT-em, musiałyby być one świadczone w ramach prowadzonej. A tak nie jest, bowiem Wnioskodawca w kontaktach z klientami nieodpłatnej pomocy prawnej nie działa jako Kancelaria, lecz jako osoba fizyczna – prywatna – radca prawny pozostający w dyspozycji Stowarzyszenia, który nie ma żadnego wpływu na dobór klientów, bowiem zapisów dokonuje Powiat w porozumieniu ze Stowarzyszeniem, a klient składa jedynie oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, Wnioskodawca nie używa w punkcie logo kancelarii, pieczątki, nie podpisuje sporządzonych projektów pism, nie reprezentuje osób przed sądem, nie pobiera od nich wynagrodzenia, a lokal może być wykorzystywany wyłącznie do celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. W toku sprawy w ogóle pism się nie pisze. W punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej Wnioskodawca nie wykonuje typowych czynności, charakterystycznych dla prowadzonej przez Niego działalności gospodarczej.

W zakresie warunków wykonywania umowy i wynagrodzenia, Wnioskodawca jest całkowicie podporządkowany Stowarzyszeniu, tak jak w stosunku pracy i w żadnym zakresie nie występuje świadcząc usługi jako Kancelaria, a jako osoba prywatna – fizyczna.

Wynagrodzenie jest ryczałtowe i nie zależy od ilości udzielonych porad.

Punkt jest z góry wyznaczony w określonej miejscowości, pod wskazanym adresem, nr lokalu i wg ściśle określonych godzin.

Wnioskodawca nie ponosi zatem ryzyka ekonomicznego, ani gospodarczego. Jedynym kosztem są koszty dojazdu do punktu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność powinna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Według art. 15 ust. 3 ustawy, za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:

z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1 -6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
(uchylony);
z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zawarte umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego są umowami zlecenia.

Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartych umów stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zawarta przez Kancelarię Radcy Prawnego A umowa cywilnoprawna pomiędzy zleceniobiorcą – Kancelarię a zleceniodawcą – Stowarzyszeniem, spełnia wszystkie trzy warunki wskazane w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, konieczne do nie uznawania Wnioskodawcy za podatnika VAT w zakresie zawartej umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna świadczona przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenia zawierającego umowę z Powiatem. W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca (Kancelaria) nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji, czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Wskazać w tym miejscu należy, iż umowa przewiduje wynagrodzenie obliczone w oparciu wyłącznie o liczbę świadczonych w danym miesiącu dyżurów. Comiesięczne wynagrodzenie nie jest zależne od żadnych innych zmiennych w związku z czym nie można w tym wypadku mówić o ponoszeniu przez zleceniobiorcę ryzyka ekonomicznego.

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: zgodnie z umową, jak również ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej odpowiedzialność za świadczone usługi jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy. Wyklucza to zatem samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy.

Czynności zatem wykonywane osobiście są wyłączone z VAT i mogą być dokumentowane przy użyciu not księgowych

Wobec powyższego, Wnioskodawca uważa, że spełnił łącznie wszystkie przesłanki art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT i nie musi płacić podatku od świadczenia na rzecz Stowarzyszenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Według art. 15 ust. 3 ustawy:

Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:

z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
(uchylony)
z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się:

(uchylony)
przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych;

7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;

przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,

c) przedsiębiorstwa w spadku

‒ z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9;

przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej – z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7.

Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

- wykonywania tych czynności,

- wynagrodzenia, oraz

- odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.

Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru stosunku prawnego łączącego Pana oraz Stowarzyszenie.

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:

„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie” użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.

Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:

Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba, która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.

Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (…).

Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i usług.

To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.

Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać (pkt 6).

Zauważenia też wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą – Panem a zleceniodawcą – Stowarzyszeniem wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pana za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze podatnika VAT.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady, w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna świadczona przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Stowarzyszenia.

W tym kontekście zauważenia wymaga, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Z opisu sprawy wynika, że:

· Jest Pan radcą prawnym i prowadzi Pan działalność gospodarczą, z tytułu której jest czynnym podatnikiem podatku VAT.

· Zawarł Pan umowę zlecenia ze Stowarzyszeniem o świadczenie łącznie ok (...) h miesięcznie nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie Powiatu.

· W umowie jest wskazane, że zobowiązuje się Pan do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zorganizowanego przez Stowarzyszenie Punktu Świadczenia Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, zgodnie z przepisami ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, o nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, zwanej: ustawą oraz aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie.

· Oświadczył Pan w umowie, że jest osobą uprawnioną, zgodnie z przepisami ustawy, do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Przedmiotem umowy są wykonywane (tzw. dyżury) w lokalu wskazanym przez Stowarzyszenie oraz w dniach ustalonych przez strony umowy. Kalkulacja i kwota wynagrodzenia jest ustalona jako iloczyn godzin lub dni świadczonej pomocy pomnożonej przez stawkę ustaloną pomiędzy stronami.

· Lokal do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej jest każdorazowo wyposażony w komputer, urządzenie wielofunkcyjne, biurko, szafkę na klucz, dwa krzesła. Lokal może być wykorzystywany wyłącznie dla celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a Zleceniobiorca ma obowiązek przestrzegać przepisów przeciwpożarowych, BHP oraz Ochrony Danych Osobowych, które to zasady określa Powiat udostępniający lokal na mocy umowy Stowarzyszenia z Powiatem.

· Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pan ryzyka gospodarczego, ani ekonomicznego. Ponosi je dane Stowarzyszenie współpracujące w tym zakresie z danym Powiatem – zarówno w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych.

· Nie może Pan przyjmować od osób uprawnionych żadnych korzyści materialnych za udzielenie świadczeń. W punkcie nie używa Pan swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje Pan sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów przed sądem. Nie wykonuje zatem Pan typowych czynności, które wykonuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

· Nieodpłatna pomoc prawna udzielana przez Zleceniobiorcę obejmuje wyłącznie czynności wskazane w art. 3 ust 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, tj.:

poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osoba uprawnioną” o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym lub
wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub sporządzenie projektu pisma w sprawie, o których mowa w pkt 1) i 2), z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym lub
sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.
nieodpłatna pomoc prawna polega na informowaniu i edukowaniu petentów (po zapoznaniu się z ich stanem faktycznym) o ich prawach, obowiązkach, i pomocy przy (tu trzeba podkreślić) projektach pism.

· Dysponuje Pan niezależnością i samodzielnością jedynie w zakresie treści udzielanych porad prawnych, w tym bowiem zakresie ogranicza Pana jedynie polskie prawo, gdyż w zgodzie z nim udziela Pan nieodpłatnych porad prawnych. W pozostałym zakresie, tj. miejsca udzielania porad, czasu ich udzielania oraz osób uprawnionych do korzystania z porad prawnych jest Pan związany ustaleniami bądź zleceniem pochodzącym od Stowarzyszenia współpracującego w tym zakresie z danym Powiatem. Nie ma Pan wpływu na ilość osób korzystających w czasie jego dyżuru z nieodpłatnych porad prawnych, gdyż umawianiem petentów zajmuje się każdorazowo Powiat prowadzący obsługę administracyjną punktu nieodpłatnych porad prawnych.

· Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy ze stowarzyszeniem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

· Wynagrodzenie, które otrzymuje Pan od Stowarzyszenia za wykonywane usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nie stanowi przychodu, o którym mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie przez Pana usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie opisanej we wniosku umowy zlecenia, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.

Realizując czynności na podstawie umowy zlecenia nie ponosi Pan odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.

Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanej umowy zlecenia powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego jest Pan związany ze zleceniodawcą (Stowarzyszeniem) więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności zleceniodawcy wobec osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wykonywane przez Pana czynności, tj. usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartej umowy zlecenia, objętej zakresem pytania, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej sprawie nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych na podstawie umowy zlecenia usług z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Podsumowanie

Udzielanie przez Pana nieodpłatnej pomocy prawnej w oparciu o ustawę z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej na podstawie umowy ze Stowarzyszeniem nie będzie stanowiło świadczenia usług w ramach samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem VAT. W związku z tym, nie będzie Pan obowiązany do odprowadzania podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia.

Zatem, Pana stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:

Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Jestem ściśle związany z przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Pan ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Pana w złożonym wniosku. Niniejszą interpretację wydano w szczególności w oparciu o informację, że: „Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy ze stowarzyszeniem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie, które otrzymuje Pan od Stowarzyszenia za wykonywane usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nie stanowi przychodu, o którym mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

z zastosowaniem art. 119a;
w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

0112-KDIL1-1.4012.464.2026.2.MG

Podsumowanie

Odblokuj pełną analizę tej interpretacji

Teza

Powiązane interpretacje

Tresc