0112-KDIL2-1.4011.453.2026.1.AK

Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

- prawidłowe w zakresie pytania 3;

- nieprawidłowe w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 28 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 1 czerwca 2026 r. (wpływ 1 czerwca 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca wraz z małżonką (prowadzący wspólne gospodarstwo domowe, rodzice trojga dzieci - rodzina 2+3) zaciągnęli w dniu 22 lutego 2006 r. kredyt budowlano-hipoteczny waloryzowany kursem CHF na wyłączne zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych.

W latach 2007-2020 Wnioskodawca, spełniając wszelkie wymogi ustawowe, korzystał z tzw. ulgi odsetkowej, odliczając faktycznie zapłacone odsetki od dochodu. Na podstawie własnych zestawień Wnioskodawca ustalił, że łączna suma rzeczywistych odliczeń z tego tytułu we wskazanym okresie wyniosła (…) PLN.

Kwota ta została wyliczona z zachowaniem ustawowej proporcji (93%), uwzględniającej wyłącznie wydatki na spłatę odsetek od części kredytu przeznaczonej na inwestycję budowlaną, z wyłączeniem kosztów nabycia gruntu, które nie podlegały odliczeniu w ramach ulgi.

Kredyt został w całości spłacony w dniu 15 lutego 2021 r. (łączna suma wpłat ratalnych wyniosła (…) PLN).

W związku z kwestionowaniem przez Wnioskodawcę abuzywności mechanizmów waloryzacyjnych sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym (...), sygn. (…).

Po korzystnym wyroku, jaki zapadł w sądzie I instancji Sprawa, po apelacji Banku, trafiła do sądu II instancji, jednakże w 2025 r. strony zdecydowały się zawrzeć Ugodę.

Zgodnie z jej treścią, Bank - mimo podtrzymania stanowiska o ważności umowy (§ 1 ust. 1) - dokonał ugodowego rozliczenia w oparciu o autorski mechanizm „Nowego Salda” (Załącznik nr 4). Metoda ta stanowiła techniczną symulację, w której od sumy wpłaconego kapitału ((…) PLN) odjęto globalną masę wszystkich wpłat ratalnych dokonanych przez Wnioskodawcę i doliczono tzw. „dodatkową kwotę sądową”. Wynik tej symulacji poskutkował wypłatą na rzecz Wnioskodawcy jednorazowej kwoty (…) PLN. Z sumy tej: (…) PLN przekazano bezpośrednio na rachunek Kancelarii Radcy Prawnego tytułem kosztów zastępstwa procesowego. (…) PLN stanowiło ugodową część odsetek ustawowych za opóźnienie (ustalonych na poziomie 50% roszczenia).

Bank nie wystawił informacji PIT-11. Wnioskodawca wskazuje dodatkowo, że zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej, zutylizował część dokumentacji archiwalnej sprzed 2018 r. Ani Ugoda, ani załączniki nie wyodrębniają kwot stanowiących zwrot konkretnych odsetek odliczonych przed laty.

W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że wyjaśnia i prostuje Pan oczywistą omyłkę pisarską, jaka wkradła się w Sekcji F (opis stanu faktycznego) w zakresie przedstawienia technicznego mechanizmu rozliczenia ugody („Nowe Saldo”).

W zaskarżonym akapicie omyłkowo odwrócono kolejność operacji matematycznej. Prawidłowy, zgodny z prawdą i ugodą opis mechanizmu matematycznego opiera się na działaniu, w którym od globalnej masy wszystkich wpłat ratalnych dokonanych przez Wnioskodawcę ((…) PLN) odjęto sumę udostępnionego przez Bank kapitału ((…) PLN), co dało kwotę rozliczenia kapitałowego (nadpłaty) w wysokości (…) PLN.

Następnie, po doliczeniu do tej kwoty ugodowej części odsetek ustawowych za opóźnienie w wysokości (…) PLN, wynik symulacji poskutkował ostateczną wypłatą na rzecz Wnioskodawcy jednorazowej kwoty ugodowej brutto w wysokości (…) PLN (z której to kwoty pokryto również wskazane we wniosku koszty zastępstwa procesowego).

Wnioskodawca wnosi o przyjęcie powyższego sprostowania jako wiążącego elementu opisu stanu faktycznego. Pozostała argumentacja prawna oraz pytania pozostają bez zmian.

Pytania

1. Czy jednorazowa kwota rozliczeniowa ((…) PLN), wypłacona na podstawie Ugody opartej na technicznej metodzie „Nowego Salda”, stanowi „zwrot odliczonych wydatków” skutkujący obowiązkiem doliczenia kwoty (…) PLN do dochodu w PIT za 2025 r?

2. Czy w obliczu wykazania, że otrzymana realna nadwyżka ugodowa ponad kapitał ((…) PLN) jest niemal ośmiokrotnie niższa niż suma dawnych odsetek ((…) PLN), Wnioskodawca może odstąpić od doliczenia pełnej kwoty ulgi do dochodu?

3. Czy kwota (…) PLN (odsetki ustawowe i koszty) jest w całości wyłączona z mechanizmu zwrotu ulgi odsetkowej?

Pana stanowisko w sprawie

W Pana ocenie, otrzymana kwota (…) PLN nie rodzi obowiązku doliczenia kwoty (…) PLN do dochodu na podstawie art. 45 ust. 3a pkt 1 ustawy o PIT.

Swoje stanowisko opiera Pan na następujących fundamentach prawnych i logicznych:

1. Dowód matematyczny na brak tożsamości wydatku z przychodem Wnioskodawca podnosi, że historycznie dokonywał odliczeń w sposób niezwykle rzetelny, ograniczając je wyłącznie do 93% wartości zapłaconych odsetek (z wyłączeniem części przypadającej na grunt). Tym samym kwota (…) PLN stanowi precyzyjnie zdefiniowany wydatek celowy. Skoro Bank w ramach Ugody wypłaca kwotę globalną bez rozbicia na proporcje budowlano-gruntowe, a realna nadwyżka ugodowa ponad kapitał ((…) PLN) jest niemal ośmiokrotnie niższa niż suma tych specyficznych odliczeń, nie można uznać otrzymanych środków za zwrot uprzednio odliczonego wydatku.

Zgodnie z art. 45 ust. 3a PIT, doliczeniu podlega „zwrot uprzednio odliczonych wydatków”. Analiza struktury wypłaty dowodzi, że doliczenie kwoty (…) PLN jest matematycznie niemożliwe. Po odjęciu od kwoty całkowitej ((…) PLN) składników neutralnych podatkowo (odsetki karne i koszty: (…) PLN) oraz zwrotu nominalnego kapitału ((…) PLN), faktyczna nadwyżka ugodowa wynosi jedynie (…) PLN. Skoro realne przysporzenie ponad kapitał wynosi (…) PLN, to w otrzymanym przelewie fizycznie nie mieści się kwota (…) PLN stanowiąca zwrot dawnych odsetek. Nakaz doliczenia tej sumy oznaczałby de facto opodatkowanie zwrotu własnego kapitału, co narusza istotę podatku dochodowego.

2. Syntetyczny i ugodowy charakter rozliczenia (Art. 917 KC). Otrzymane środki nie są „zwrotem rat”, lecz nowym świadczeniem wynikającym z wzajemnych ustępstw stron. Metoda „Nowego Salda” to symulacja matematyczna, w której historyczne wpłaty są jedynie zmiennymi w algorytmie, a nie przedmiotem fizycznego zwrotu. Ponieważ Ugoda potwierdza ważność umowy, pierwotne wydatki odsetkowe były należne w dacie płatności, a obecna kwota stanowi rekompensatę za abuzywność, co zrywa związek z art. 45 ust. 3a PIT.

3. Neutralność składników odszkodowawczych Wnioskodawca podziela linię interpretacyjną organów (np. 0115-KDIT2.4011.117.2023.1.HD), wedle której odsetki za opóźnienie oraz zwrot kosztów procesu mają charakter sankcyjny i procesowy, będąc zwolnionymi z opodatkowania. Środki te (łącznie (…) PLN oraz przelew dla Kancelarii) nigdy nie były wydatkiem Wnioskodawcy i nie podlegają rozliczeniu w ramach ulgi mieszkaniowej.

4. Zasada zaufania i określoności prawa (Art. 2a i Art. 121 Ordynacji Podatkowej). Fakt niewystawienia PIT-11 przez profesjonalny podmiot (Bank) oraz legalna utylizacja dokumentów po terminie przedawnienia (art. 70 OP) uniemożliwiają rzetelną weryfikację doliczenia. Każda próba wymuszenia na podatniku doliczenia pełnej kwoty (…) PLN przy jednoczesnym braku pokrycia tej sumy w otrzymanym przelewie, naruszałaby zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario).

5. Obiektywna niemożliwość rzetelnego ustalenia mechanizmu i podstawy doliczenia Wnioskodawca podnosi, iż sprzeczne wytyczne uzyskiwane z organów podatkowych co do technicznego sposobu rozliczenia (rozbieżności interpretacyjne między doliczeniem do dochodu a doliczeniem bezpośrednio do podatku) potwierdzają, że w obecnym stanie prawnym i faktycznym rzetelne ustalenie zobowiązania jest obiektywnie niemożliwe.

Z uwagi na fakt, że ulga odsetkowa była rozliczana przez Wnioskodawcę na przestrzeni kilkunastu lat (2007-2020), w których obowiązywały skrajnie różne stawki podatkowe, a Wnioskodawca - działając zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej - nie posiada już dokumentacji archiwalnej pozwalającej na precyzyjne odtworzenie kwot realnie uzyskanych korzyści podatkowych w każdym z tych lat, wymóg dokonania doliczenia staje się technicznie niewykonalny. Każda próba oszacowania tej kwoty nosiłaby znamiona niedopuszczalnego w polskim prawie daninowym „zgadywania” podstawy opodatkowania. Sytuacja ta, w połączeniu z brakiem informacji PIT-11 od Banku oraz matematycznie wykazanym brakiem pokrycia kwoty odsetek w nadwyżce ugodowej, nakazuje - zgodnie z zasadą in dubio pro tributario (art. 2a Ordynacji podatkowej) - rozstrzygnąć wszelkie wątpliwości na korzyść Podatnika i odstąpić od doliczenia.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest:

- prawidłowe w zakresie pytania 3;

- nieprawidłowe w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592, ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

· dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

· dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

· pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

· pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z opisu sprawy wynika, że w 2006 r. zaciągnął Pan wraz z małżonką kredyt budowlano-hipoteczny. W latach 2007-2020 korzystał Pan z ulgi odsetkowej, odliczając faktycznie zapłacone odsetki od dochodu. Kredyt został w całości spłacony 15 lutego 2021 r. W związku z kwestionowaniem przez Kredytobiorców abuzywności mechanizmów waloryzacyjnych, sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym (...). Po korzystnym wyroku, jaki zapadł w sądzie I instancji Sprawa, po apelacji Banku, trafiła do sądu II instancji, jednakże w 2025 r. strony zdecydowały się zawrzeć ugodę. Ugoda oraz z załączniki nie wyodrębniają kwot stanowiących zwrot konkretnych odsetek odliczonych przed laty. Ugoda opiera się na działaniu, w którym od globalnej masy wszystkich wpłat ratalnych dokonanych przez Pana ((…) PLN) odjęto sumę udostępnionego przez Bank kapitału ((…) PLN), co dało kwotę rozliczenia kapitałowego (nadpłaty) w wysokości (…) PLN. Następnie, po doliczeniu do tej kwoty ugodowej części odsetek ustawowych za opóźnienie w wysokości (…) PLN, wynik symulacji poskutkował ostateczną wypłatą na Pana rzecz jednorazowej kwoty ugodowej brutto w wysokości (…) PLN (z której to kwoty pokryto również wskazane we wniosku koszty zastępstwa procesowego).

W tym miejscu wyjaśniam, że ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W ramach ugody uzyskał Pan zwrot wpłaconych przez Pana rat kredytowych. Co do zasady kwota zwrotu nie powoduje faktycznego przyrostu w majątku podatnika, a jedynie „wyrównanie” wcześniejszego zmniejszenia w jego majątku. Wobec tego, można uznać, że zwrot ten nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów.

Jednakże w Pana sytuacji, ponieważ obliczając podatek należny, dokonywał Pan odliczeń od dochodu odsetek korzystając z tzw. ulgi odsetkowej, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (odsetek) to w tej sytuacji zwrot taki nie jest neutralny podatkowo.

Wskazał Pan w sprawie, że bank w ramach ugody wypłacił Panu kwotę (…) PLN zł. Ugoda opiera się na działaniu, w którym od globalnej masy wszystkich wpłat ratalnych dokonanych przez Pana w kwocie (…) PLN odjęto sumę udostępnionego przez bank kapitału w kwocie (…) PLN, co dało kwotę rozliczenia kapitałowego (nadpłaty) w wysokości (…) PLN. Następnie, po doliczeniu do tej kwoty ugodowej części odsetek ustawowych za opóźnienie w wysokości (…) PLN, wynik symulacji poskutkował ostateczną wypłatą na Pana rzecz jednorazowej kwoty ugodowej brutto w wysokości (…) PLN (z której to kwoty pokryto również wskazane we wniosku koszty zastępstwa procesowego).

Odnosząc się do Pana wątpliwości związanych z koniecznością dokonania zwrotu ulgi odsetkowej, w związku z zawarciem ugody z bankiem, wskazuję, że zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:

Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:

1. budową budynku mieszkalnego albo

2. wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo

3. zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

4. nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:

Odliczenia dotyczą zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu – odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.

Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.

Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:

Podatnikowi, któremu w latach 2002 – 2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.

Dla oceny skutków podatkowych istotne jest, czy w wyniku zawartej ugody, bank zwrócił Panu wartość odsetek, z którymi związane było Pana prawo do korzystania z tej ulgi.

Należy zauważyć, że wszelkiego rodzaju ulgi czy zwolnienia są odstępstwem od konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania, w sposób szczegółowy uregulowanymi w przepisach materialnego prawa podatkowego. Są one przywilejami, z których podatnik ma prawo, a nie obowiązek skorzystania. Zatem oceniając ciążące na nim obowiązki wynikające z zastosowania danej ulgi czy zwolnienia podatkowego należy dokonać ścisłej, literalnej wykładni przepisu regulującego daną ulgę czy zwolnienie. Ulga odsetkowa jest również niewątpliwie ulgą w rozumieniu Ordynacji podatkowej.

Do wyliczenia kwoty, którą Panu wypłacono bank przyjął globalną masę wszystkich wpłat ratalnych dokonanych przez Pana w kwocie (…) PLN, następnie odjęto sumę udostępnionego Panu przez bank kapitału w kwocie (…) PLN, co w konsekwencji dało kwotę rozliczenia w wysokości (…) PLN.

Pana zdaniem wypłacona Panu realna nadwyżka ugodowa ponad kapitał wynosi (…) PLN i jest niemal ośmiokrotnie niższa niż suma dawnych odsetek odliczonych przez Pana w kwocie (…) PLN. Może to według Pana stanowić o możliwości odstąpienia od doliczenia pełnej kwoty ulgi do dochodu.

W tym miejscu zwracam uwagę na fakt, że suma wszystkich wpłat dokonanych przez Pana w ramach umowy kredytowej wynosi (…) PLN, a wypłacony Panu przez bank kapitał wynosił (…) PLN. Zatem, różnica pomiędzy tymi kwotami wynosiła (…) PLN. W różnicy tej nie zawiera się kwota rat kapitałowych bowiem kapitał został już odjęty w wyniku rozliczenia. Zawierają się natomiast m.in. wszystkie spłacone przez Pana odsetki. Zatem, nieuzasadnione jest dokonywanie (po raz kolejny) odliczenia od kwoty (…) PLN udostępnionego Panu kapitału.

Skoro więc w wypłaconej Panu kwocie mieszczą się wszystkie spłacane przez Pana odsetki od kredytu, to nie można się zgodzić z Pana stanowiskiem, że otrzymana kwota (…) PLN nie rodzi obowiązku doliczenia kwoty (…) PLN do dochodu na podstawie art. 45 ust. 3a pkt 1 ustawy o PIT.

W przypadku bowiem otrzymania od banku, w związku z zawartą ugodą kwoty zwrotu, obejmującej wszystkie odsetki, zobowiązany będzie Pan do doliczenia zwróconych odsetek w wysokości uprzednio odliczonej przez Pana, tj. tę część odsetek zwróconych przez bank, która była odliczana w ramach ulgi odsetkowej.

Stosownie bowiem do art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.

Powyższe oznacza, że w przypadku gdy, obliczając podatek należny, dokonał Pan odliczeń od dochodu (podstawy obliczenia podatku lub podatku), a następnie otrzymał Pan zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał Pan ten zwrot powinien Pan doliczyć odpowiednio kwoty poprzednio odliczone. Zwróconą kwotę odsetek (tę część odsetek zwróconych przez bank, która była odliczana w ramach ulgi odsetkowej niezależnie od roku ich odliczenia) winien Pan wykazać w zeznaniu rocznym.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.):

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Okres przedawnienia – zgodnie z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – co do zasady – wynosi pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego zaczyna biec od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a kończy się z upływem 5 lat.

Kwestia przedawnienia nie ma jednak znaczenia dla rozliczenia przez Pana ulgi odsetkowej. Zobowiązanie podatkowe dotyczące rozliczenia z tytułu zwrotu odsetek, z którymi była związana ulga odsetkowa powstanie bowiem dopiero w momencie otrzymania zwrotu odsetek, dotyczących umowy kredytowej.

Jednocześnie, z art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wynika, że dotyczy on jedynie zwrotu kwot za lata nieprzedawnionych zobowiązań podatkowych.

Odnosząc się natomiast do kwestii nieposiadania przez Pana części dokumentacji archiwalnej tj. sprzed 2018 r., wyjaśniam, że podstawowym obowiązkiem podatnika jest wykazanie w zeznaniu rocznym dochodów rzeczywiście osiągniętych w roku podatkowym, o czym świadczy przepis art. 45 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym:

Podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne.

Podkreślić należy również, że brak wystawienia przez bank informacji PIT-11 oraz fakt, że ani ugoda, ani załączniki nie wyodrębniają kwot stanowiących zwrot konkretnych odsetek odliczonych przed laty, nie zwalnia Pana z obowiązku wykazania zwróconych kwot odsetek w zeznaniu podatkowym. Stosownie bowiem do przywołanego art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych to podatnik jest zobligowany do złożenia zeznania podatkowego.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają obowiązku złożenia zeznania rocznego od uprzedniego otrzymania informacji PIT-11 od płatnika. Informacja PIT-11 stanowi dokument pomocniczy służący do sporządzenia zeznania podatkowego. Nie jest natomiast źródłem powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów prawa podatkowego oraz z faktu uzyskania przychodu.

Należy również zauważyć, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewidują, aby informacja PIT-11 była jedynym dokumentem pozwalającym na ustalenie wysokości osiągniętego przychodu. Informacja ta ma charakter informacyjny i odzwierciedla dane, które podatnik powinien wykazać organowi podatkowemu. Brak sporządzenia lub wydania tego dokumentu nie pozbawia jednak podatnika możliwości ustalenia wysokości uzyskanych przychodów przy wykorzystaniu innych dostępnych środków dowodowych.

W myśl bowiem art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa:

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Z kolei zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej:

Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.

Przepisy te wyrażają zasadę otwartego katalogu środków dowodowych. Oznacza to, że dla celów podatkowych dopuszczalne jest posługiwanie się wszelkimi wiarygodnymi dokumentami pozwalającymi na ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych oraz wysokości uzyskanego przychodu.

Wskazuję więc, że to na podatniku korzystającemu z ulgi podatkowej i zobowiązanemu do zwrotu tej ulgi ciąży obowiązek ustalenia i udowodnienia, w jakiej wysokości odsetki były odliczone w ramach ulgi odsetkowej oraz zwrócone przez bank.

Odnosząc się natomiast do kwestii wypłaty w ramach ugody kwoty (…) PLN stanowiącej odsetki ustawowe za opóźnienie oraz koszty stwierdzam, że jej otrzymanie jest w całości wyłączone z mechanizmu zwrotu ulgi odsetkowej z uwagi na to, że nie są związane w żaden sposób z ulgą odsetkową, z której korzystał Pan w latach 2007-2020.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku - nie prowadzę postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

W odniesieniu do przywołanej przez Pana interpretacji indywidualnej stwierdzam, że została ona wydana w indywidualnej sprawie i nie jest wiążąca dla Organu wydającego przedmiotową interpretację. Powołana interpretacja nie stanowią źródła prawa, wiąże bowiem strony w konkretnej indywidualnej sprawie, więc zawartego w niej stanowiska organu podatkowego nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Każdą sprawę tut. organ jest zobowiązany rozpatrywać indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.