0111-KDIB3-2.4012.276.2026.2.ASZ

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

2 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 27 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług.

Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 12 maja 2026 r. (wpływ 15 maja 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego (uzupełniony pismem z 12 maja 2026 r.)

Wnioskodawca (Parafia) jest kościelną osobą prawną.

Wnioskodawca był właścicielem nieruchomości położonej w (…) oznaczonej jako działka nr a o powierzchni 0,0261 ha zapisanej w księdze wieczystej nr (...) obciążonej służebnością przesyłu na rzecz Z.

Działka nr a powstała w drodze wydania decyzji ZRID (wywłaszczeniowej), w ramach której doszło do podziału pierwotnej działki nr b, na terenie której znajduje się Parafia, obecnie położony na terenie nowej działki c.

Działka stanowiła teren przykościelny zagospodarowany zielenią urządzoną oraz ciągiem komunikacyjnym - chodnikiem o nawierzchni z kostki betonowej (pow. 32 m2). Działka ogrodzona - ogrodzenie frontowe (o dł. 34 m) wykonane z siatki stalowej w ramach, na stalowych słupkach z betonową podmurówką wraz z bramą i furtką wykonanymi z elementów kutych. Natomiast ogrodzenie poprowadzone wzdłuż ul. (...) (o dł. 16 m) zostało wykonane z siatki stalowej rozpiętej na stalowych słupkach. Ponadto w rejonie wejścia na posesję znajdowała się tablica informacyjna stalowa niezwiązana z gruntem w sposób trwały.

Działka a objęta była zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w (…) z dnia (...) 2007 r. i w zdecydowanej większości położona była na terenach zabudowy usługowej oraz częściowo (około 1,7% powierzchni działki macierzystej) na terenach komunikacji drogowej.

Ww. działka objęta została inwestycja drogową szczegółowo określoną decyzją Prezydenta Miasta (...). Nieruchomość stanowiąca własność Wnioskodawcy objęta została procedurą przejęcia na cel publiczny, tj. wywłaszczenia.

Celem realizacji inwestycji drogowej Prezydent Miasta (...) w dniu (...) 2026 wydał decyzję administracyjną o ustaleniu odszkodowania za ww. nieruchomość.

Na mocy decyzji ustalono odszkodowanie na rzecz Wnioskodawcy.

Wnioskodawca wydał przedmiotową nieruchomość.

Odszkodowanie otrzymane na mocy decyzji Prezydenta Miasta (...) Wnioskodawca kwalifikuje jako przychód z niegospodarczej działalności statutowej. Kwota odszkodowania przeznaczona zostanie na realizację zadań statutowych Wnioskodawcy.

W odpowiedzi na wezwanie, odpowiedzieli Państwo na zadane przez Organ pytania w następujący sposób:

Na pytanie: „Czy są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług?”. Odpowiedzieli Państwo: „Parafia jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT. Data rejestracji 2 września 1994 r.”

Na pytanie: „Jeżeli figurują Państwo w rejestrze VAT jako podatnik czynny, proszę wskazać z jakiego tytułu zostali Państwo zarejestrowani i w jakim zakresie prowadzą Państwo działalność gospodarczą?” odpowiedzieli Państwo: „Ze względu na upływ czasu Parafia nie ma dostępu do dokumentów rejestracji do VAT. Parafia prowadzi działalność gospodarczą w zakresie: KOD PKD 202568.20.Z Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, KOD PKD 2025 55.90.Z Pozostałe zakwaterowanie.”

Na pytanie: „Czy działka nr a była w jakikolwiek sposób związana z prowadzoną przez Państwa działalnością gospodarczą, jeżeli tak proszę wskazać w jaki?”, odpowiedzieli Państwo: „Działka nr c, jak również wcześniej działka nr b nie były związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.”

Na pytanie: „W związku ze wskazaniem Państwa:

Odszkodowanie otrzymane na mocy decyzji Prezydenta Miasta (...) Wnioskodawca kwalifikuje jako przychód z niegospodarczej działalności statutowej.

proszę wskazać, w jaki dokładnie sposób działkę nr a była przez Państwa (Parafię (...)) wykorzystywana od momentu jej nabycia do chwili przekazania jej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta (...) numer (...) (wywłaszczeniowej) i jakie cele statutowe realizowali Państwo przy użyciu przedmiotowej działki? Proszę opisać.”, odpowiedzieli Państwo: „Działka nr a powstała na mocy Decyzji nr (...) wydanej w dniu (...) 2024 r. przez Prezydenta Miasta (...) w wyniku podziału nieruchomości na potrzeby wywłaszczenia (…), wskutek której dotychczasowa działka nr b została podzielona na działki nr a oraz c. Przed wywłaszczeniem działka nr b jako całość wykorzystywana była na niegospodarcze cele statutowe kultu religijnego. Na działce nr b znajdował się kościół, który po podziale znajduje się na terenie działki c. Działka nr a w momencie powstania stała się własnością miasta (...) a zatem nigdy nie została nabyta przez Parafię.”

Na pytanie: „Czy udostępnili Państwo działkę na podstawie umowy najmu, dzierżawy, użyczenia oraz czy było/będzie to udostępnianie odpłatne, czy nieodpłatne? Proszę wskazać:

- Z kim była zawarta umowa?

- Na jaki okres została zawarta umowa?

- Jakie były warunki umowy?

- Czy w związku z zawarciem umowy wystąpił u Państwa podatek należny? Jeśli podatek należny z tytułu udostępniania Nieruchomości nie był rozliczany, proszę wskazać z jakiego powodu ten podatek nie był/nie jest rozliczany.”.

odpowiedzieli Państwo: „Działka nr a nie była nigdy udostępniana na podstawie umowy najmu, dzierżawy, użyczenia.”

Na pytanie: „W związku ze wskazaniem w opisie sprawy:

Wnioskodawca był właścicielem nieruchomości położonej w (…) obręb (…) oznaczonej jako działka nr a o powierzchni 0,0261 ha zapisanej w księdze wieczystej nr (...)obciążonej służebnością przesyłu na rzecz Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej (...).

– proszę wskazać:

- na jaki okres została zawarta między Państwem a Przedsiębiorstwem Energetyki Cieplnej (...) (...)umowa zobowiązująca do ustanowienia służebności przesyłu?

- jakie były warunki zawarcia między Państwem a Przedsiębiorstwem Energetyki Cieplnej (...) umowy zobowiązującej do ustanowienia służebności przesyłu?

- czy z tytułu ustanowienia służebności przesyłu otrzymywali Państwo wynagrodzenie? Jeśli tak, to w jaki sposób dokumentowali Państwo wynagrodzenie otrzymywane z tytułu ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem?

- czy wynagrodzenie otrzymywane z tytułu ustanowienia służebności przesyłu dokumentowane jest fakturami wystawionymi przez Państwa?

- czy w związku z zawarciem przez Państwa umowy zobowiązującej do ustanowienia służebności przesyłu i otrzymywaniem wynagrodzenia z tego tytułu odprowadzali Państwo podatek należny? W przypadku, gdy podatek VAT należny nie był rozliczany, należy wskazać z jakiego powodu.”, odpowiedzieli Państwo: „Ustanowienie służebności przesyłu zostało zawarte w formie Aktu Notarialnego.

6.1 Służebność przesyłu została zawarta na czas nieograniczony w czasie.

6.2 Nieograniczona w czasie służebność przesyłu z ograniczeniem do działki b polegająca na prawie do korzystania z części obciążonej nieruchomości, zaznaczonej na szkicu stanowiącym załącznik do aktu notarialnego, w zakresie sieci ciepłowniczej 2*Dn 150, o długości 80 m i szerokości pasa nad rurociągami ciepłowniczymi wynoszącej 1 m. co daje powierzchnię gruntu objętą służebnością wynoszącą 80 m2, a w tym:

- istnienia, zakładania i przeprowadzania na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania nośnika ciepła, urządzeń łączności i sygnalizacji niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń,

- wstępu na nieruchomość w celu wykonywania czynności związanych z budową, remontem, wymianą, konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń wymienionych w pkt a).

- przechodu i przejazdu istniejącym szlakiem drożnym.

6.2 Z tytułu ustanowienia służebności Parafia otrzymała wynagrodzenie na podstawie podpisanego Aktu Notarialnego.

6.3 Otrzymane wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu nie zostało udokumentowane wystawioną fakturą.

6.4 Z tytułu otrzymanego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu Parafia nie odprowadziła podatku należnego. Parafia nie odprowadziła podatku należnego dlatego że otrzymane wynagrodzenie zakwalifikowała jako przychód z niegospodarczej działalności statutowej.”

Pytanie

Czy słuszne jest stanowisko Parafii, że w zakresie odszkodowania otrzymanego przez Wnioskodawcę na mocy decyzji Prezydenta Miasta (...) numer (...) Parafia nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług?

Państwa stanowisko w sprawie

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

Przez towary, zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Ustawową definicję działalności gospodarczej zawiera art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Art. 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz.UE.L Nr 347, s. 1 z późn. zm.) również definiuje pojęcie działalności gospodarczej. W myśl art. 9 (1) Dyrektywy działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Definicja działalności gospodarczej na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług ma charakter uniwersalny. W jej myśl podatnikami VAT są wszystkie podmioty zajmujące się profesjonalnie obrotem gospodarczym.

Kwota odszkodowania przeznaczona zostanie na realizację zadań statutowych Wnioskodawcy, nie stanowiących działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Działalność Parafii w tym zakresie nie jest podejmowana dla celów zarobowych. Stanowi realizację zadań statutowych Parafii.

W przedstawionym stanie faktycznym w zakresie odszkodowania otrzymanego przez Wnioskodawcę na mocy decyzji Prezydenta Miasta (...) numer (...)Parafia nie występuje w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.

Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Należy podkreślić, że co do zasady dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika wprost z powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Z przywołanego przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika natomiast, że czynność polegająca na przeniesieniu z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie stanowi dostawę towarów. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że dostawa nie jest de facto następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną. W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie – na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy przy tym zaznaczyć, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania. Wynagrodzenie musi mieć zatem konkretny wymiar, a więc być konkretną wielkością wyrażalną w pieniądzu. Dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie przyznania odszkodowania i ustalenia jego wysokości.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem był podatnikiem podatku od towarów i usług.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza, zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy:

Obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Zasady nabywania nieruchomości pod inwestycje w zakresie dróg publicznych, a także organy właściwe w tych sprawach, reguluje ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311).

Art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowi, że:

Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi.

Na podstawie art. 11f ust. 1 pkt 6 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:

1. własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,

2. własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

– z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

W myśl art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Na mocy art. 12 ust. 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

W oparciu o art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

Na podstawie art. 112 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399):

Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

W myśl art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:

Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.

Istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie m.in. prawa własności nieruchomości. Dokonuje się tego za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz osoby (podmiotu) wywłaszczanego, co poprzedza wydanie aktu prawnego w randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ administracji publicznej, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. Z tak określonych zapisów ustawowych wynika jasno, że podmiotem podejmującym cały katalog czynności prawnych jest organ administracji. Nie wymaga się tu współdziałania, czy jakiejkolwiek innej inicjatywy ze strony podmiotu wywłaszczanego.

Należy wskazać, że definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.

W tym miejscu wskazania również wymaga, że na podstawie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady:

„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Z przytoczonych regulacji wynika, że każdy kto dokonuje czynności, które zmierzają do wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, powinien być uznany za podatnika podatku od towarów i usług. Tym samym wykorzystywanie majątku prywatnego stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane dla celów zarobkowych. Podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży, w tym przypadku nieruchomości jest ustalenie m.in. czy majątek nabyty został i faktycznie wykorzystany na potrzeby własne, czy też z przeznaczeniem do działalności gospodarczej.

Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie o VAT, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.

Tym samym nie jest działalnością handlową, a zatem i gospodarczą sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty ani też wykorzystany w trakcie jego posiadania w celu jego odsprzedaży i nie jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Skutkiem powyższego, status podatnika podatku od towarów i usług wynika z okoliczności dokonywania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia czy osoba dokonująca transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi ona działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów cytowanej wyżej ustawy.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo kościelną osobą prawną oraz byli Państwo właścicielem działki nr c. Ww. działka objęta została inwestycją drogową szczegółowo określoną decyzją Prezydenta Miasta. Nieruchomość stanowiąca Państwa własność objęta została procedurą przejęcia na cel publiczny, tj. wywłaszczenia. Celem realizacji inwestycji drogowej Prezydent Miasta (...) w dniu (...) 2026 r. wydał decyzję administracyjną o ustaleniu odszkodowania za ww. nieruchomość. Na mocy decyzji ustalono odszkodowanie na rzecz Państwa.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy w zakresie odszkodowania otrzymanego przez Wnioskodawcę na mocy decyzji Prezydenta Miasta (...) numer (...)są Państwo podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ustawy.

Jak wskazano wyżej, warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie – czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Dostawa towarów (np. gruntów) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana jest przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działający w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy. Dopiero po zdefiniowaniu podmiotu jako podatnika VAT – co do zasady – mają dla określenia jego praw i obowiązków zastosowanie przepisy ustawy o podatku od towarów i usług.

Należy zatem ustalić, czy w odniesieniu do opisanej czynności dostawy nieruchomości w drodze wywłaszczenia spełniają Państwo przesłanki do uznania Państwa za podatnika podatku od towarów i usług.

Trybunał Sprawiedliwości UE w wydanym orzeczeniu w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10 orzekł, że za podatnika należy uznać osobę, która w celu dokonania sprzedaży gruntów angażuje środki podobne do wykorzystywanych przez handlowca, tj. wykazuje aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem, tj. działania wykraczające poza zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym. Chodzi tu przykładowo o nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług developerskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym na tego rodzaju aktywność „handlową” wskazywać musi ciąg powyżej przykładowo przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich.

Dokonując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, należy ocenić, czy pewien zbiór czynności dokonanych w odniesieniu do sprzedaży działki jak i całokształtu okoliczności sprawy może spowodować uznanie Państwa za podatnika podatku od towarów i usług.

Jak wynika z przedstawionego przez Państwa opisu sprawy, są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług od 2 września 1994 r. Prowadzą Państwo działalność gospodarczą w zakresie: KOD PKD 202568.20.Z Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, KOD PKD 2025 55.90.Z Pozostałe zakwaterowanie.

Działka nr a powstała na mocy Decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta (...) w wyniku podziału nieruchomości na potrzeby wywłaszczenia, wskutek której dotychczasowa działka nr b została podzielona na działki nr a oraz c. Przed wywłaszczeniem działka nr b jako całość wykorzystywana była na niegospodarcze cele statutowe kultu religijnego. Na działce nr b znajdował się kościół, który po podziale znajduje się na terenie działki c. Działka nr a w momencie powstania stała się własnością miasta (...) a zatem nigdy nie została nabyta przez Parafię.

Wskazali Państwo ponadto, że działka nr a nie była nigdy udostępniana na podstawie umowy najmu, dzierżawy, użyczenia jednakże była obciążona służebnością przesyłu na rzecz Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej. Za ustanowienie służebności przesyłu otrzymali Państwo wynagrodzenie.

Instytucja służebności przesyłu uregulowana została w art. 3051 - 3054 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym”.

W świetle art. 3051 Kodeksu cywilnego:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

W art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego wskazano, że:

Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

Na podstawie art. 3052 § 1 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

W myśl art. 3052 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Zgodnie z art. 3054 Kodeksu cywilnego:

Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

Pojęcie służebności gruntowej zdefiniowane zostało w art. 285 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

Mając na uwadze powołane przepisy prawa wskazać należy, że odpłatne ustanowienie służebności przesyłu (jako rodzaju służebności gruntowej) wiąże się ze zobowiązaniem właściciela gruntu do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. W związku z tym, będąc jednocześnie czynnością polegającą na wykorzystywaniu towaru dla celów zarobkowych (realizowaną za wynagrodzeniem), zyskuje charakter odpłatnej usługi, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Z istoty ustalonej służebności przesyłu wynika, że na jej podstawie doszło do odpłatnego świadczenia usług przez Państwa na rzecz Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej. PEC w zamian za ustaloną służebność przesyłu wypłaciło Państwu wynagrodzenie. Istnieje zatem bezpośredni związek między świadczoną usługą, a przekazanym za nią wynagrodzeniem.

Uwzględniając powyższe, jak również przedstawiony sprawy, wskazać należy, że poprzez ustanowienie służebności przesyłu na rzecz podmiotu trzeciego, świadczyli Państwo, w ramach działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy (definicja działalności gospodarczej nie odnosi się do sposobu regulowania należności, a zatem bez względu czy wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu wypłacane jest jednorazowo, czy okresowo, spełnia przesłankę świadczenia usług w ramach działalności gospodarczej), usługi zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy. Czynność ta, ze względu na jej odpłatny charakter, podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W konsekwencji powyższego, w analizowanej sprawie, w związku z dostawą działki nr a w drodze wywłaszczenia, wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę do uznania Państwa za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. Są Państwo już bowiem zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym z tytułu działalności związanej z nieruchomościami, ponadto na nieruchomości została również ustanowiona odpłatna służebność przesyłu, stanowiąca – jak wskazano wyżej – czynność podlegającą opodatkowaniu. Zatem wywłaszczenie tego gruntu zostało dokonane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT a Państwo w związku z tą działalnością powinni być uznani za podatnika VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 tej ustawy.

Podsumowując, stwierdzam, że w związku z dostawą na rzecz Miasta (...) działki gruntu nr c, za którą otrzymali Państwo odszkodowanie, działają Państwo w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, a tym samym ww. transakcja podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku.

W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.