0111-KDIB2-3.4015.232.2026.1.MD

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

30 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 26 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Według uzupełnienia wniosek dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zawarcia ugody z kupującymi, którzy nabyli nieruchomość od zmarłej siostry. Uzupełniła go Pani pismem z daty wpływu 9 czerwca 2026 r. - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Zgodnie z treścią aktu notarialnego Rep. A numer (...), (...) r. Pani siostra (...) dokonała sprzedaży nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi o powierzchni (...) ha za cenę (...) zł ((...) złotych). Przy podpisywaniu aktu notarialnego pobrano od niej podatek od sprzedaży w wysokości 2%, to jest kwotę (...) złotych.

(...), (...) r., za pośrednictwem pełnomocnika, złożyła do Sądu Okręgowego w (...) pozew o unieważnienie aktu notarialnego Rep. A numer (...) z (...) r., przeciwko nabywcom nieruchomości (...), bowiem uważała, że podczas podpisywania aktu notarialnego została oszukana co do wartości nieruchomości. Podnieść należy, że (...) od (...) roku życia legitymowała się orzeczeniem o upośledzeniu umysłowym w stopniu lekkim.

Sprawa sądowa toczyła się przed Sądem Okręgowym w (...) pod sygnaturą akt (...) (...). Powódka (...) zmarła (...) r., jeszcze przed zakończeniem postępowania sądowego. W miejsce (...) do postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w (...) przystąpiła Pani - (...) jako jedyny spadkobierca (akt poświadczenia dziedziczenia Rep A Nr (...)).

Sprawa sądowa została zarejestrowana pod sygnaturą (...). Następnie sprawa została przekazana do rozpoznania do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Siedlcach, gdzie toczyła się pod sygnaturą (...).

Przed Sądem Okręgowym w (...) (...) r. pomiędzy Panią - (...) a nabywcami (...) zawarto ugodę sądową w sprawie cywilnej (...) o unieważnienie aktu notarialnego. Zgodnie z ugodą, pozwani zostali zobowiązani do uiszczenia na Pani rzecz kwoty (...) zł w ratach: do (...) r. - (...) zł, do (...) r. - (...) zł, do (...) r. - (...) zł, do (...) r. - (...) zł, do (...) r. - (...) zł.

Na dzień składania wniosku cztery pierwsze raty zostały przez pozwanych na Pani rzecz uiszczone. Do zapłaty pozostała ostatnia rata w kwocie (...) zł.

W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani także, że w (...) r. przed Sądem Okręgowym w (...) wytoczona została sprawa z powództwa Pani siostry o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Przedmiotem procesu cywilnego było ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, a dokładniej sprzedaży nieruchomości. Siostra była osobą upośledzoną umysłowo w stopniu lekkim. Dokonała sprzedaży na rzecz pozwanych nieruchomości rolnej zabudowanej budynkiem mieszkalnym i innymi budynkami gospodarczymi za kwotę (...) zł, co stanowiło ułamek wartości przedmiotowej nieruchomości. Po zawarciu ww. umowy kupna-sprzedaży, w stosunku do pozwanych Urząd Skarbowy w (...) wszczął postępowanie domiarowe, w wyniku którego pozwani zostali zobowiązani do uiszczenia brakującej kwoty podatku od sprzedaży.

Pani siostra zmarła (...) r., to jest jeszcze przed zakończeniem procesu.

Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia rep. A numer (...) z (...) r., zawartym przed notariuszem, Pani nabyła w całości spadek po zmarłej siostrze.

(...) r. Sąd Okręgowy w (...) podjął postępowanie w sprawie z Pani udziałem (i przekazał sprawę do prowadzenia Sądowi Okręgowemu w (...)).

(...) r. przed Sądem Okręgowym w (...) w sprawie o sygnaturze akt (...) doszło do zawarcia ugody pomiędzy Panią a stroną pozwaną. Ugoda ta zakończyła wszelkie rozliczenia pomiędzy stronami procesu i postępowanie w sprawie zostało prawomocnie umorzone.

Treść ugody:

„W tym miejscu strony zawierają ugodę o następującej treści: Ugoda Pozwani (...) zobowiązują się zapłacić na rzecz (...) kwotę (...) ((...)) złotych płatną w ratach: pierwsza rata w kwocie (...) ((...)) złotych zapłacona zostanie do dnia (...) r., kolejna rata w kwocie (...) ((...)) złotych do dnia (...) r., kolejna (...) r. w kwocie (...) ((...)) złotych, kolejna rata do (...) r. w kwocie (...) ((...)) złotych i do (...) r. w kwocie (...) ((...)) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminom płatności. Strony oświadczają, że zapłata powyższej kwoty kończy wszelkie rozliczenia pomiędzy stronami ewentualnie wynikające z zawartej umowy będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Zapłata uzgodnionych kwot nastąpi przelewem na rachunek bankowy powódki (...) (…).”

Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Czy kwota (...) zł zasądzona na Pani rzecz w ugodzie zawartej przed Sądem Okręgowym w (...) w sprawie (...) o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa powinna zostać zgłoszona i rozliczona w trybie ustawy o podatku od spadków i darowizn?

Pani stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

W Pani ocenie, kwota (...) zł powinna być przez Panią zgłoszona i rozliczona w trybie ustawy o podatku od spadków i darowizn na druku SD-Z2. Uważa Pani bowiem, że zasądzona w ugodzie zawartej przed sądem kwota (...) zł wchodzi w skład masy spadkowej po Pani nieżyjącej siostrze.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1. dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2. darowizny, polecenia darczyńcy;

3. zasiedzenia;

4. nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5. zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6. nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Stosownie do treści art. 1 ust. 2 ww. przepisu:

Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Jak wynika z przywołanych przepisów, katalog tytułów nabycia podlegającego opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią jedyne przypadki podlegające opodatkowaniu tym podatkiem.

Spadek jest instytucją regulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:

Przez spadkobranie należy rozumieć przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób.

Zgodnie z art. 924 ww. ustawy:

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy:

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że:

Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

Prawomocne postanowienie sądu jak i akt poświadczenia dziedziczenia mają charakter deklaratoryjny i stwierdzają jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę. Nabycie to ma miejsce z datą śmierci spadkodawcy.

Zgodnie z art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Jak stanowi art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 tej ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje - przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku.

Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.

Pani siostra dokonała w (...) r. sprzedaży nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi o powierzchni (...) ha za cenę (...) zł. (...) r., za pośrednictwem pełnomocnika, złożyła przeciwko nabywcom nieruchomości, do Sądu Okręgowego, pozew o unieważnienie aktu notarialnego,. Pani siostra zmarła (...) r., jeszcze przed zakończeniem procesu. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia (wydanym (...) r.), Pani nabyła w całości spadek po zmarłej siostrze. Sąd Okręgowy podjął postępowanie w sprawie z Pani udziałem. (...) r. przed Sądem Okręgowym doszło do zawarcia ugody pomiędzy Panią a stroną pozwaną. Ugoda ta zakończyła wszelkie rozliczenia pomiędzy stronami procesu i postępowanie w sprawie zostało prawomocnie umorzone. Zgodnie z ugodą, pozwani zostali zobowiązani do uiszczenia na Pani rzecz kwoty (...) zł w ratach.

W Pani ocenie, kwota (...) zł powinna być przez Panią zgłoszona i rozliczona w trybie ustawy o podatku od spadków i darowizn na druku SD-Z2. Uważa Pani bowiem, że zasądzona w ugodzie zawartej przed sądem kwota (...) zł wchodzi w skład masy spadkowej po Pani nieżyjącej siostrze.

Z powołanych wyżej artykułów Kodeksu cywilnego wynika, iż spadkobiercy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzą prawa i obowiązki, ale także uzasadnione prawnie nadzieje na nabycie prawa - istniejące w dacie nabycia spadku. Prawa majątkowe są składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie. Roszczenie o nabycie środków pieniężnych jest prawem majątkowym. Jeżeli takie prawo wchodzi do masy spadkowej, to co do zasady jego nabycie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Z opisu wniosku wynika, że spadkodawczyni – Pani siostra wystąpiła do Sądu przeciwko nabywcom nieruchomości, a postępowanie toczyło się o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego (umowy sprzedaży nieruchomości zawartej aktem notarialnym).

Należy zauważyć, że samo stwierdzenie nabycia spadku po konkretnej osobie nie jest wystarczające do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. W ramach tego spadku musi bowiem istnieć masa spadkowa, która jest przedmiotem tego nabycia. W skład masy spadkowej wchodzą rzeczy i prawa, których właścicielami są spadkodawcy i które przysługują spadkodawcom w momencie ich śmierci, a także uzasadnione prawnie nadzieje na nabycie prawa, które przysługiwały spadkodawcy w chwili jego śmierci.

Mając na uwadze powołane przepisy, należy uznać, że wypłacone Pani z tytułu zawartej ugody środki pieniężne, nie wchodziły w skład masy spadkowej po Pani zmarłej siostrze. W skład masy spadkowej nie wchodziło również roszczenie (prawo majątkowe) o ich nabycie, dające nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie. Jak już wyżej wskazano, jeżeli takie prawo wchodzi do masy spadkowej, to co do zasady jego nabycie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. W opisanym stanie faktycznym nie mamy jednak takiej sytuacji, bowiem ugoda została zawarta już bezpośrednio między Panią a nabywcami nieruchomości. Pani siostra nie była już stroną zawartej ugody, nie przysługiwało jej zatem roszczenie o wypłatę kwoty w ugodzie ustalonej. Siostra nie występowała bowiem z pozwem o wypłatę dodatkowej kwoty w związku z zawartą umową sprzedaży, lecz - jak Pani wskazała we wniosku i uzupełnieniu - o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

Tym samym, wypłacona na podstawie ugody z nabywcami nieruchomości kwota, nie stanowi nabycia przez Panią praw majątkowych (ani także środków pieniężnych), tytułem dziedziczenia, które podlegałyby opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Omawiana sytuacja nie rodzi dla Pani obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn, ponieważ wypłata środków pieniężnych w wyniku zawartej przez Panią ugody nie wchodzi do masy spadkowej po zmarłej siostrze. Zatem otrzymanie przez Panią ww. środków pieniężnych (wynikających z zawartej ugody) jest obojętne podatkowo na gruncie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

W odpowiedzi na wezwanie wskazała Pani, że oczekuje wydania interpretacji w zakresie podatku od spadków i darowizn. W związku z tym ta interpretacja dotyczy podatku od spadków i darowizn, natomiast w pierwotnie zakładanym zakresie wniosku, tj. w podatku od czynności cywilnoprawnych, nie będzie wydane rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.