0113-KDIPT2-3.4011.340.2026.2.GG

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych:

• w odniesieniu do wynagrodzenia (rekompensaty) za bezumowne korzystanie z nieruchomości (działek rolnych) w przeszłości – jest nieprawidłowe.
• w pozostałej części – jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan - w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 29 czerwca 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest właścicielem (rolnikiem ryczałtowym) gospodarstwa rolnego o powierzchni … ,…. ha i udostępnia części nieruchomości rolnych dwóm operatorom telekomunikacyjnym na podstawie umów w trybie art. 33 ust. 3 specustawy telekomunikacyjnej (Umowa o udostępnienie nieruchomości na cele telekomunikacyjne).

Infrastruktura przebiega przez łącznie x działek ewidencyjnych o numerach: …./2, …/2, ….2, …./2, …./2, …./4. Wszystkie wymienione działki wchodzą w skład jednego gospodarstwa rolnego, posiadają status gruntów rolnych, i są w całości wykorzystywane do bieżącej produkcji rolniczej (uprawy polowe).

W 2026 r. Wnioskodawca otrzymał pierwsze wpłaty od obu operatorów łącznie kwotę … ,.. zł.

Zgodnie z zapisami umów, kwota ta stanowi jednorazowe rozliczenie roszczeń (rekompensatę) za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres od 1 stycznia 2019 r. do dnia podpisania umów (styczeń 2026 r.) oraz bieżące wynagrodzenie za udostępnienie gruntu. Operatorzy w tytułach przelewów bankowych wpisują: „Wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości” oraz wskazują konkretny numer działki, której wpłata dotyczy.

W związku z tym, Wnioskodawca powziął wątpliwość co do obowiązku opodatkowania tych kwot podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) za rok 2026 i lata następne.

Zgodnie z umową, operatorowi przysługuje prawo do wstępu na teren w celu konserwacji i eksploatacji urządzeń, za co Wnioskodawca otrzymuje coroczne wynagrodzenie. Teren, na którym znajduje się infrastruktura, nie jest ogrodzony ani wydzielony z gospodarstwa rolnego.

Wnioskodawca prowadzi na nim nieprzerwanie aktywną uprawę rolną, a operator w umowie zobowiązał się do naprawy ewentualnych szkód w plonach. Umowa nie została zawarta w formie aktu notarialnego, lecz wynika z ustawowego obowiązku udostępnienia nieruchomości operatorowi (tzw. przymus ustawowy).

Jednocześnie Wnioskodawca informuje, że uzyskuje przychody z najmu prywatnego mieszkania, które prawidłowo rozlicza ryczałtem 8,5%.

Uzupełnienie wniosku

Na moje pytanie o treści:

Czy posiada Pan nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w myśl art. 3 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Odpowiedział Pan:

Tak, posiadam nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pana centrum interesów osobistych i gospodarczych znajduje się w Polsce i przebywa Pan na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Na moje pytanie o treści:

Wobec podania w opisie stanu faktycznego, że udostępnia Pan części nieruchomości rolnych dwóm operatorom telekomunikacyjnym na podstawie umów w trybie art. 33 ust. 3 specustawy telekomunikacyjnej, należy wyjaśnić:

a) Kiedy i na jakiej podstawie prawnej zawarł Pan umowy o udostępnianie nieruchomości na cele telekomunikacyjne z operatorami telekomunikacyjnymi?

Odpowiedział Pan:

Przedmiotowe umowy cywilnoprawne o charakterze obligacyjnym zostały zawarte w styczniu 2026 r. z dwoma niezależnymi operatorami:

­ Umowa z Y S.A. (nr …. /2025) została zawarta w dniu 7 stycznia 2026 r. Podstawą prawną udostępnienia nieruchomości był art. 30 oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 106 poz. 675 ze zm.) w zw. z art. 173 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej;

­ Umowa z Z Sp. z o.o. została zawarta w dniu 27 stycznia 2026 r. Podstawą prawną udostępnienia nieruchomości był art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych.

b) Kiedy i czy została zawarta przez Pana umowa o ustanowienie służebności gruntowej, w tym służebności przesyłu, zgodnie z art. 305¹ i nast. Kodeksu cywilnego, z operatorami telekomunikacyjnymi?

Odpowiedział Pan:

Nie, pomiędzy Panem a operatorami nie została zawarta umowa o ustanowienie służebności gruntowej ani służebności przesyłu w formie aktu notarialnego (wymóg z art. 245 § 2 K.C.), ani nie wydano w tym zakresie orzeczenia sądu. Relacje prawne opierają się wyłącznie na wyżej wymienionych umowach obligacyjnych o udostępnienie nieruchomości, zawieranych w celu realizacji ustawowego obowiązku znoszenia infrastruktury celów publicznych.

Na moje pytanie o treści:

Wobec wskazania we wniosku, że kwota stanowi jednorazowe rozliczenie roszczeń oraz bieżące wynagrodzenie, należy wyjaśnić:

a) Na jakiej podstawie prawnej otrzymał Pan jednorazowe rozliczenie (rekompensatę), tj. wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości za lata poprzednie, tj. do momentu zawarcia umów w styczniu 2026 r.?

Odpowiedział Pan:

Podstawą prawną wypłaty i rozliczenia były konkretne postanowienia zawartych umów:

· W przypadku umowy z X S.A.: § 9 ust. 4 w zw. z § 3 ust. 3 umowy (rekompensata za okres do 31 grudnia 2025 r.). Środki w kwocie … , …. PLN wpłynęły na rachunek bankowy w dniu 30 stycznia 2026 r. pod tytułem: …./5.

· W przypadku umowy z Z Sp. z o.o.: § 4 ust. 4 w zw. z § 4 ust. 5 oraz § 3 ust. 3 umowy . Za okres wcześniejszego korzystania z nieruchomości (od 1 stycznia 2019 r. do 23 stycznia 2026 r.) operator wypłacił skapitalizowaną kwotę, która wpłynęła na rachunek bankowy w dniu 27 lutego 2026 r. w łącznej kwocie… , …. PLN (obejmującej rozliczenie wstępne oraz świadczenie bieżące), pod tytułem: UMOWA O UDOSTĘPNIENIE NIERUCHOMOŚCI.

Wypłacone środki za okresy wsteczne mają charakter odszkodowawczy/rekompensacyjny za ograniczenie prawa własności przed uregulowaniem stanu formalnego, co skutkowało całkowitym zrzeczeniem się dalszych roszczeń cywilnoprawnych przez Pana.

b) Na jakiej podstawie prawnej otrzymał Pan wynagrodzenie za bieżące udostępnienie gruntu?

Odpowiedział Pan:

Podstawą prawną są postanowienia zawartych umów, realizujące ustawowe prawo właściciela do ekwiwalentu za ograniczenie własności na rzecz celów publicznych:

­ W przypadku X S.A.: § 3 ust. 1 umowy. Bieżące roczne wynagrodzenie wpłynęło na rachunek 16 marca 2026 r. w kwocie … PLN z tytułem przelewu: …… /5.

­ W przypadku Z Sp. z o.o.: § 4 ust. 1 umowy, stanowiący o corocznym wynagrodzeniu za bieżące znoszenie obecności infrastruktury.

c) Czy na udostępnionym gruncie są „urządzenia”, o których mowa w art. 49 Kodeksu cywilnego, czy otrzymane wynagrodzenie dotyczy samego gruntu rolnego?

Odpowiedział Pan:

Tak. Na udostępnionym gruncie rolnym znajdują się urządzenia infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, wchodzące w skład przedsiębiorstw operatorów. W przypadku umowy z X S.A. fakt ten wprost potwierdza § 5 ust. 1 umowy (są to linie napowietrzne i podziemne, studnie kablowe, kanalizacja), natomiast w przypadku umowy z Z Sp. z o.o. potwierdza to § 2 umowy (kanalizacja/rurociąg kablowy oraz instalacje teletechniczne). Przebieg tych przewodów dokumentują załączone do umów wyrysy z map ewidencyjnych oraz mapy zasadnicze. Otrzymane wynagrodzenie nie stanowi komercyjnego czynszu dzierżawnego za grunt lecz jest rekompensatą za posadowienie tych konkretnych urządzeń na działkach rolnych (nr … /2, …/2, …. /2, …. /2, …/2 w W…O.. oraz nr … /5 w ... ) oraz za znoszenie prawa operatorów do wstępu na grunt w celach konserwacyjnych. Całość gruntu zachowała w pełni charakter rolniczy, nie została wyłączona z produkcji rolniczej ani ogrodzona i jest stale użytkowana zgodnie z przeznaczeniem agrarnym.

Pytanie

Czy otrzymane od dwóch operatorów wynagrodzenie (rekompensata) – zarówno w części dotyczącej okresu bezumownego korzystania (2019-2024), jak i bieżącego (corocznego) udostępnienia wymienionych działek rolnych w trybie art. 33 ust. 3 specustawy telekomunikacyjnej, przy jednoczesnym zachowaniu rolniczego charakteru gruntu – korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego (PIT) na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 lub 120a ustawy o PIT, a fakt uzyskiwania przychodów z najmu mieszkania (8,5%) nie wyklucza tego zwolnienia?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, otrzymane środki są wolne od podatku dochodowego (0% PIT) na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 i 120a ustawy o PIT.

Uzasadnienie

Przymus ustawowy: Wypłata wynika z ustawowego obowiązku udostępnienia nieruchomości (art. 33 ust. 3 specustawy), co nadaje jej charakter odszkodowania za ograniczenie prawa własności (nie klasyczny czynsz najmu).

Rolniczy charakter: Grunt na działkach …../2, …./2, …./2, …./2, …./2, …./4 zachował charakter rolny, nie został ogrodzony i służy produkcji rolniczej (zob. wyrok WSA w Poznaniu I SA/Po 27/18 – brak aktu notarialnego nie wyklucza zwolnienia).

Tytuły przelewów: Sposób opisywania wpłat przez operatorów („wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości” z wskazaniem działki) potwierdza ich odszkodowawczy, a nie komercyjny charakter (rekompensata za uciążliwość/służebność).

Rozdzielność źródeł: Najem mieszkania jest czynnością dobrowolną i rynkową, natomiast udostępnienie pola pod sieć jest znoszeniem ciężaru publicznego, co uzasadnia inne traktowanie podatkowe tych przychodów.

Potwierdzeniem odszkodowawczego charakteru wpłat jest ich dokumentowanie przez operatora (tytuły przelewów nawiązujące do art. 33 ust. 3 specustawy), co odróżnia je od typowego najmu prywatnego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), jak również na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy:

Źródłem przychodów są inne źródła.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności”, definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy, a które mieszczą się w ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić zatem w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z wniosku wynika, że udostępnia Pan części nieruchomości rolnych dwóm operatorom telekomunikacyjnym na podstawie umów w trybie art. 33 ust. 3 specustawy telekomunikacyjnej. Przedmiotowe umowy cywilnoprawne o charakterze obligacyjnym zostały zawarte w styczniu 2026 r. z dwoma niezależnymi operatorami: Umowa z X S.A. (nr …… /2025) została zawarta w dniu 7 stycznia 2026 r. Podstawą prawną udostępnienia nieruchomości był art. 30 oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych w zw. z art. 173 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej. Umowa z Z Sp. z o.o. została zawarta w dniu 27 stycznia 2026 r. Podstawą prawną udostępnienia nieruchomości był art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że do przychodów z innych źródeł zalicza się różnego rodzaju odszkodowania, zadośćuczynienia oraz odsetki za zwłokę w wypłacie tychże odszkodowań bądź zadośćuczynień. Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia z ww. tytułów są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 cytowanej ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.

Zauważyć również należy, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania, tym nie mniej jego rozumienie nie może odbiegać od znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Wiele pojęć z katalogu zwolnień przedmiotowych nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – nie może to jednak oznaczać dowolności w ich rozumieniu i stosowania wykładnirozszerzającej, przy czym oczywistym jest, że aby uniknąć takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć, niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych.

Na tle Kodeksu cywilnego świadczenie odszkodowawcze jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania. O tym, co stanowi szkodę oraz jakie są zasady i sposoby jej naprawienia decydują generalnie przepisy art. 361 i art. 363 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

W świetle powyżej wskazanych uregulowań wypłata odszkodowania jest więc konsekwencją wystąpienia szkody.

Zgodnie z art. 361 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Stosownie do treści art. 363 ww. Kodeksu:

§ 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Odwołując się zatem do przepisów prawa cywilnego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

Przychody z innych źródeł, co do zasady podlegają opodatkowaniu, z wyjątkiem przypadków, w których ustawodawca zwalnia tego rodzaju przychody z opodatkowania bądź w stosunku do których przewidział zaniechanie poboru podatku.

W rozpatrywanej sprawie powziął Pan wątpliwość, czy otrzymane od dwóch operatorów wynagrodzenie (rekompensata) – zarówno w części dotyczącej okresu bezumownego korzystania (2019-2024), jak i bieżącego (corocznego) udostępnienia wymienionych działek rolnych w trybie art. 33 ust. 3 specustawy telekomunikacyjnej, przy jednoczesnym zachowaniu rolniczego charakteru gruntu – korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 lub 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W odniesieniu do powyższego zagadnienia wskazuje, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu:

a) ustanowienia służebności gruntowej,

b) rekultywacji gruntów,

c) szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie

- w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji dotyczących budowy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej i produktów rafinacji ropy naftowej oraz budowy urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 oraz z 2022 r. poz. 1846 i 2185).

Powołany wyżej przepis art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399) stanowi, że:

Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Istotą powyższego zwolnienia jest udzielenie preferencji podatkowej posiadaczom gruntów, którzy zmuszeni są udostępnić grunt wchodzący w skład gospodarstwa rolnego na cele realizowanej w inwestycji dotyczącej budowy urządzeń infrastruktury technicznej.

Wskazać przy tym należy, że ww. zwolnienie przysługuje tylko i wyłącznie posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, którego to pojęcia ustawa o podatku dochodowym nie definiuje.

W celu wyjaśnienia tej kwestii odsyła jednak, zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 4 ww. ustawy, do przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1344).

Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego jest wynagrodzenie otrzymane za ustanowienie służebności przesyłu w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

Zgodnie z art. 3051 Kodeksu cywilnego:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, to:

Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne.

Stosownie do art. 3054 Kodeksu cywilnego:

Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

Stosownie do art. 3052 § 1 i § 2 ww. Kodeksu:

Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Jak wynika z powołanych przepisów, służebność przesyłu jest ustanawiana na rzecz przedsiębiorcy za odpowiednim wynagrodzeniem należnym od przedsiębiorcy na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej. Wymaga to zawarcia stosownej umowy przez zainteresowane strony albo wydania konstytutywnego orzeczenia sądu (postanowienia) zapadającego na wniosek strony występującej z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu.

Zgodnie z treścią wniosku bezspornym jest, że w 2026 r. otrzymał Pan od dwóch operatorów telekomunikacyjnych, wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości w przeszłości za lata od 2019 r. do 2025 r. oraz wynagrodzenie za bieżące znoszenie obecności infrastruktury i wynagrodzenie stanowiące ekwiwalent za ograniczenie własności na rzecz celów publicznych.

W świetle obowiązujących przepisów, roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy ma charakter obligacyjny, podczas gdy ustanowienie służebności to ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego. Czym innym jest wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości, a czym innym jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności gruntowej, w tym służebności przesyłu, zgodnie z art. 3051 i następnymi Kodeksu cywilnego. Są to dwie odrębne od siebie instytucje. Powyższe potwierdza również wyrok NSA sygn. akt II FSK 1685/17 z 6 czerwca 2019 r.

Zagadnienia dotyczące bezumownego korzystania z rzeczy zostały uregulowane w ustawie Kodeks cywilny.

Zgodnie z art. 224 § 1 i § 2 ww. Kodeksu:

§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.

§ 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.

W myśl art. 225 ww. Kodeksu:

Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.

Zgodnie zatem z art. 224 § 2 w związku z art. 225 ww. Kodeksu, samoistny posiadacz jest m.in. obowiązany względem właściciela do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy (bezumowne), w tym wypadku nieruchomości stanowiącej Pana własność.

W orzecznictwie przyjmuje się, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie stanowi odszkodowania, lecz sposób regulowania stosunków między właścicielem a nieuprawnionym posiadaczem, ochronę interesów właściciela i przywracania zakłóconej równowagi między tymi podmiotami. Wynagrodzenie to ułatwia właścicielowi osiągnięcie celu gospodarczego polegającego na zrównaniu jego stanu majątkowego do poziomu, który można byłoby osiągnąć, gdyby właściciel z niej mógł korzystać.

Zarówno powstanie roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, jak i wysokość tego wynagrodzenia nie zależy od tego, czy właściciel w rzeczywistości poniósł jakiś uszczerbek, a posiadacz uzyskał jakąś korzyść. O wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy i czas posiadania rzeczy przez adresata roszczenia. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie nie jest i nie może być zadośćuczynieniem lub odszkodowaniem z tytułu pozbawienia posiadania rzeczy, wiąże się bowiem z faktem wykonywania posiadania samoistnego (art. 225 Kodeksu cywilnego), a nie wyrządzeniem krzywdy, czy szkody w jakiejkolwiek postaci.

Tym samym, świadczenie (wynagrodzenie) przysługujące z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy, nie jest naprawieniem szkody, ani krzywdy wyrządzonej właścicielowi, lecz zapłatą za korzystanie z jego rzeczy, którą korzystający z rzeczy musiałby uiścić właścicielowi, gdyby to korzystanie oparte było na istniejącej podstawie prawnej, a więc tym co uzyskałby właściciel, gdyby rzecz oddał w odpłatne korzystanie na podstawie ważnego stosunku prawnego.

W związku z powyższym, tak wypłacone świadczenie (rekompensata) nie jest odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem, do którego miałyby zastosowanie przepisy prawa cywilnego regulujące wysokość lub zasady ustalania roszczeń odszkodowawczych.

Wobec powyższego, przyznane i wypłacone Panu wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości w przeszłości nie może korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem nie zostało wypłacone z tytułu ustanowienia służebności gruntowej. Również nie jest możliwe zastosowanie w tym przypadku zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 120a ww. ustawy, gdyż nie jest to wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu, ale wynagrodzenie z tytułu korzystania z tej nieruchomości w przeszłości.

Mając na uwadze opisany we wniosku stan faktyczny oraz przytoczone wyżej przepisy prawne stwierdzić należy, że otrzymane przez Pana wynagrodzenie (rekompensata) w części dotyczącej bezumownego korzystania (2019-2025) z nieruchomości w przeszłości – działek rolnych wymienionych we wniosku, stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do przychodu tego nie mają zastosowania wskazane przez Pana zwolnienie z opodatkowania określone w art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również zwolnienie z opodatkowania wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy.

W konsekwencji powyższego stanowisko Pana w tym zakresie należało uznać za nieprawidłowe.

Natomiast, jak wywiedziono wyżej, aby otrzymane przez Pana w 2026 r. bieżące (coroczne) wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości (działek rolnych) korzystało ze zwolnienia od opodatkowania muszą zostać spełnione następujące przesłanki:

· beneficjentem odszkodowania jest posiadacz gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego;

· źródłem odszkodowania jest wyrok sądowy lub zawarta umowa/ugoda;

· wypłata odszkodowania następuje z tytułu ustanowienia służebności gruntowej w wyniku prowadzenia na tych gruntach przez podmioty uprawnione określonych inwestycji.

W analizowanej sprawie powyższe kryteria zostały spełnione. Służebność została ustanowiona na gruncie (działkach) będącym Pana własnością i będącym w Pana posiadaniu, który wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Świadczenie pieniężne stanowiące wynagrodzenie za bieżące znoszenie obecności infrastruktury i wynagrodzenie stanowiące ekwiwalent za ograniczenie własności na rzecz celów publicznych, ma swoje źródło w zawartych umowach pomiędzy Panem a operatorami telekomunikacyjnymi.

Jak wynika bowiem z opisu stanu faktycznego, na udostępnionym gruncie rolnym znajdują się urządzenia infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, wchodzące w skład przedsiębiorstw operatorów. W przypadku umowy z X S.A. są to linie napowietrzne i podziemne, studnie kablowe, kanalizacja, natomiast w przypadku umowy z Z Sp. z o.o. są to kanalizacja/rurociąg kablowy oraz instalacje teletechniczne.

W związku z powyższym, inwestycja ta mieści się w przywołanej definicji budowy urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Mając na względzie powołane przepisy prawa oraz przedstawiony stan faktyczny uznać należy, że otrzymane przez Pana w 2026 r. bieżące (coroczne) wynagrodzenie wynikające z zawartych umów pomiędzy Panem a operatorami telekomunikacyjnymi, z tytułu udostępniania (korzystania z nieruchomości) działek rolnych wymienionych we wniosku,spełnia przesłanki wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w związku z tym korzysta na podstawie ww. przepisu ze zwolnienia od opodatkowania. Fakt uzyskiwania przez Pana przychodów z najmu prywatnego mieszkania nie wyklucza możliwości korzystania z ww. zwolnienia.

W konsekwencji powyższego stanowisko Pana w tym zakresie należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – rozpatrzone.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

­ Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

­ Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

­ Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

­ w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

­ w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.